Czy wiesz, że trzy rożne mikrobiomy wpływają na zdrowie Twojej skóry? Zaliczamy do nich mikrobiom skóry, mikrobiom jamy ustnej i mikrobiom jelit. Skóra jest “domem” dla naszych przyjaznych, promujących zdrowie bakterii i grzybów. Wiele osób uważa, że bakterie i inne mikroorganizmy są szkodliwymi „zarazkami” i naszymi wrogami, ale w rzeczywistości wiele z nich to nasi sprzymierzeńcy, zwalczający patogeny i produkujący wiele substancji korzystnych dla naszego zdrowia.
Naukowy termin “mikrobiom” odnosi się do zbioru wszystkich mikrobów, takich jak bakterie, wirusy, grzyby, które żyją w naszych organizmach.
Skóra jest największym organem ludzkiego ciała, skolonizowanym przez miliony różnych mikroorganizmów, w tym bakterie – Staphylococcus, Corynebacterium, Micrococcus, Cutibacterium, archeony (jednokomórkowe mikroorganizmy o strukturze podobnej do bakterii) – Thaumarchaeota, Euryarchaeota oraz grzyby – Malassezia, Cryptococcus, Candida. W łojowych częściach skóry dominują bakterie Cutibacterium i grzyby Malassezia.
Ilość i różnorodność mikroorganizmów zasiedlających naszą skórę, zależy od takich czynników, jak ilość sebum, nawilżenie i pH skóry czy promieniowanie UV. Wiele z tych mikrobów potrafi wytwarzać substancje, które hamują kolonizację bakterii patogennych.
Mikroorganizmy skóry komunikują się z komórkami układu odpornościowego, wyzwalając lokalną i globalną odpowiedź immunologiczną. Jest to dwukierunkowa komunikacja obejmująca różne przekaźniki, np. komórki układu odpornościowego, hormony, cytokiny prozapalne i przeciwzapalne oraz metabolity bakteryjne (substancje wytwarzane przez bakterie). Cytokiny to białka, które pomagają kontrolować stany zapalne w organizmie.
Mikroorganizmy odgrywają więc ważną rolę w kształtowaniu odpowiedzi układu odpornościowego skóry. 1)
Nierównowaga w mikrobiomie skóry powoduje cały szereg stanów zapalnych, wywołując takie schorzenia jak trądzik, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, trądzik różowaty, łupież i łojotokowe zapalenie skóry. 2)
Rola mikrobiomu skóry
Mikrobiom skóry pełni wiele funkcji, w tym chroni nas przed patogenami i wzmacnia funkcję odpornościową skóry. Niektóre gatunki Staphylococcus mają właściwości antybakteryjne, chroniące skórę przed bakteriami chorobotwórczymi. Staphylococcus epidermidis wykazuje właściwości przeciwnowotworowe. W chorobach zapalnych skóry, takich jak trądzik, obserwuje się także zmniejszoną liczebność Bifidobacterium i Lactobacillus w jelitach.
Podstawową bakterią na skórze, związaną z występowaniem trądziku jest Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes). 3) Kolonizuje ona mieszki łojowe i wydziela niektóre enzymy, takie jak proteazy, lipazy i hialuronidazy, powodując stan zapalny skóry.
Istnieją również inne bakterie, które przyczyniają się do rozwoju trądziku, takie jak: Staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumonia i Enterobacter.
Nierównowaga mikrobiomu skóry w przypadku trądziku, spowodowana jest na ogół okresem dojrzewania, złą dietą, stresem i niezdrowym stylem życia, co prowadzi do stanów zapalnych skóry i powstawania wyprysków.
Leczenie trądziku
Konwencjonalne leczenie trądziku obejmuje antybiotyki i maści antybakteryjne. Nowe podejście polega na stosowaniu doustnych i miejscowych probiotyków, w celu zrównoważenia mikrobiomu skóry. Jest to podejście ukierunkowane na usunięcie jednej z pierwotnych przyczyn tej choroby skóry. Na rynku dostępne są probiotyki do stosowania miejscowego w postaci sprayów, balsamów, kremów i maseczek oczyszczących.
Zaobserwowano, że Bakteria Streptococcus thermophiles stosowana w postaci kremu zwiększa produkcję ceramidów. Produkując ceramidy, probiotyki te pomagają wzmocnić barierę skórną i ukoić podrażnioną skórę. Ceramidy to lipidy, których funkcją jest nawilżanie i wzmacnianie bariery ochronnej skóry. 4)
Wiele badań naukowych wykazało również związek między zdrowiem jamy ustnej, obecnością określonych gatunków bakterii i różnymi chorobami skóry, co wyjaśnia, że mikrobiota jamy ustnej może być modyfikowalnym czynnikiem ryzyka tych dolegliwości. 5)
Mikrobiom migruje pomiędzy różnymi miejscami naszego ciała i bakterie zamieszkujące jamę ustną mogą zasiedlać także naszą skórę. Mikrobiom jamy ustnej jest również bardzo ważny dla zdrowia jelit, ponieważ może powodować translokację patogenów z jamy ustnej do jelit, co prowadzi do dysbiozy przewodu pokarmowego i zmian w obronie immunologicznej.
Jamę ustną zasiedla ponad 700 gatunków bakterii, archeony (jednokomórkowe mikroorganizmy o strukturze podobnej do bakterii), wirusy, grzyby i pierwotniaki.
Wiele szczepów w mikrobiomie jamy ustnej wplywa korzystnie na zdrowie skóry. Należą do nich m.in. niektóre gatunki paciorkowców, takie jak Streptococcus salivarius, S. mitis, S. oralis i S. sanguinis, a także bakterie z rodzaju Veillonella i Actinomyces.
Z drugiej strony obecność gatunków dysbiotycznych, takich jak Acholeplasma, Fretibacterium, Porphyromonas gingivalis, Peptococcus i Mycoplasma jest związana z chorobami przyzębia i chorobami skóry, jak trądzik.
Istnieje również jedno badanie wskazujące, że Streptococcus salivarius, ważny szczep występujący w mikrobiomie jamy ustnej zdrowych ludzi, hamuje Cutibacterium acnes. 6) Inne prace naukowe potwierdziły, że patogenne bakterie, które znajdują się w zakażonym zębie lub dziąśle, mogą również zainfekować twarz i spowodować trądzik. 7)
Czytaj także: https://naturazdrowie.com/2023/12/08/bratek-na-problemy-z-tradzikiem/
OŚ JELITA-SKÓRA w trądziku i innych chorobach skóry
Wiele badań wskazuje na związek między stanami zapalnymi skóry, a zaburzoną mikroflorą jelitową. 8)
Po pierwsze, mikroflora jelitowa wpływa na układ immunologiczny. 70% układu odpornościowego znajduje się w jelitach. Rolą układu immunologicznego jest ochrona przed patogenami. Dysbioza (zaburzenie równowagi w składzie bakterii) mikroflory jelitowej powoduje oslabienie ukladu odpornościowego i stan zapalny nie tylko w jelitach, ale także w innych narządach, takich jak skóra, co może prowadzić do trądziku.
Wysokiej jakości probiotyki wieloszczepowe odgrywają kluczową rolę w przywracaniu mikrobiomu jelit i leczeniu wielu chorób zapalnych skóry.
Preparaty, które mogą pomóc w walce z trądzikiem, obejmują następuje szczepy bakteryjne: Lactobacillus, a zwłaszcza Lactobacillus paracasei; Bifidobacterium, a zwłaszcza Bifidobacterium infantis, Bacillus, Saccharomyces Boulardii i Akkermansia muciniphila.
Dieta zachodnia, która składa się głównie z przetworzonej żywności, napojów gazowanych i fast foodów, zaburza równowagę między dobroczynnymi i patogennymi mikroorganizmami, co skutkuje stanami zapalnymi, w tym chorobami skóry, takimi jak trądzik. 9)
Stres także wpływa niekorzystnie na mikrobiom, a pożyteczne bakterie Lactobacillus i Bifidobacterium są bardzo wrażliwe na jego działanie. Pod wpływem stresu mikroorganizmy wytwarzają pewne neuroprzekaźniki, które dzialają prozapalnie na organizm.
W celu poprawy mikrobiomu stosuj zdrową dietę, obejmującą sporą ilość warzyw, owoce, ryby, jaja, chude mięso, orzechy i nasiona. Unikaj przetworzonych pokarmów, cukru i syntetycznych dodatków do żywności oraz konserwantów, które zabijają nasze dobroczynne bakterie.
Więcej informacji na temat naturalnych metod leczenia skóry, możecie znaleźć w mojej książce o trądziku “The Last Word to Acne”.
Katarzyna Blochowiak
Certified Functional Medicine Practitioner
Katarzyna Błochowiak CFMP jest Certyfikowanym Specjalistą Medycyny Funkcjonalnej i dietetykiem, który specjalizuje się w dietetyce klinicznej, analizie mikrobiomu jelitowego i analizie pierwiastkowej włosa. Ukończyła FUNCTIONAL MEDICINE UNIVERSITY w Stanach Zjednoczonych. Medycyna Funkcjonalna to naturalne, ale oparte na nauce podejście, które pozwala na identyfikację i leczenie ukrytych przyczyn problemów zdrowotnych. Wykorzystuje się w tym celu najnowocześniejsze testy diagnostyczne, takie jak test mikrobiomu jelitowego, analiza poziomu minerałów odżywczych i pierwiastków toksycznych, testy OAT i inne badania. Jest autorką książki o trądziku „The Last Word to Acne”. Książka oparta jest na ponad 60 najnowszych badaniach naukowych, które pozwoliły na dogłębne poznanie przyczyn chorób skóry oraz odkrycie sposobów poprawy jej kondycji. Katarzyna specjalizuje się w dziedzinie chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Hashimoto, niedoczynność tarczycy, egzema, trądzik, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, ADHD, IBS, celiakia, nietolerancje pokarmowe, Choroba Alzheimera, zespół przewlekłego zmęczenia, bezpłodność, PCOS, endometrioza, zespół metaboliczny, reumatoidalne zapalenie stawów, nadciśnienie i inne.
PRZYPISY
1) Shengbo Wu, Xueying Bu, Danlei Chen, Xueyan Wu, Hao Wu, Qinggele Caiyin, Jianjun Qiao
Molecules-mediated bidirectional interactions between microbes and human cells
NPJ Biofilms Microbiomes. 2025 Mar 4;11:38.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11880406
2) Samantha R Ellis, Mimi Nguyen, Alexandra R Vaughn, Manisha Notay, Waqas A Burney, Simran Sandhu, Raja K Sivamani
The Skin and Gut Microbiome and Its Role in Common Dermatologic Conditions
Microorganisms. 2019 Nov 11;7(11):550.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6920876
3) Azadeh Goodarzi, Samaneh Mozafarpoor, Mohammad Bodaghabadi, Masoumeh Mohamadi
The potential of probiotics for treating acne vulgaris: A review of literature on acne and microbiota
Dermatol Ther. 2020 May;33(3):e13279. Epub 2020 Apr 7.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32266790
4) Luisa Di Marzio, Benedetta Cinque, Claudio De Simone, M. Grazia Cifone
Effect of the Lactic Acid BacteriumStreptococcus thermophilus on Ceramide Levels in Human Keratinocytes In Vitro and Stratum Corneum In Vivo
Journal of Investigative Dermatology Volume 113, Issue 1, July 1999, Pages 98-106
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022202X15405408
5) Paul Macklis, MS, Kevin Adams, BA, Jessica Kaffenberger, MD, Purnima Kumar, BDS MS PhD, Andrew Krispinsky, MD, and Benjamin Kaffenberger, MD
The Association Between Oral Health and Skin Disease
J Clin Aesthet Dermatol. 2020 Jun; 13(6): 48–53. Published online 2020 Jun 1.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7442307
6) Whitney P Bowe, Jennifer C Filip, Joseph M DiRienzo, Alla Volgina, David J Margolis Inhibition of propionibacterium acnes by bacteriocin-like inhibitory substances (BLIS) produced by Streptococcus salivarius
J Drugs Dermatol 2006 Oct;5(9):868-70.
7) Paul Macklis, MS, Kevin Adams, BA, Jessica Kaffenberger, MD, Purnima Kumar, BDS MS PhD, Andrew Krispinsky, MD, and Benjamin Kaffenberger, MD
The Association Between Oral Health and Skin Disease
J Clin Aesthet Dermatol. 2020 Jun; 13(6): 48–53. Published online 2020 Jun 1.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7442307
8) Pedro Sánchez-Pellicer, Laura Navarro-Moratalla, Eva Núñez-Delegido, Beatriz Ruzafa-Costas, Juan Agüera-Santos and Vicente Navarro-López
Acne, Microbiome, and Probiotics: The Gut–Skin Axis
MiBioPath Research Group, Department of Clinical Medicine, Health Sciences Faculty, Catholic University of Murcia, Campus de los Jerónimos 135, 30107 Murcia, Spain
Infectious Diseases Unit, University Hospital of Vinalopó, Carrer Tonico Sansano Mora 14, 03293 Elche, Spain, Microorganisms 2022, 10(7), 1303;
https://www.mdpi.com/2076-2607/10/7/1303
9) Bodo C Melnik
Linking diet to acne metabolomics, inflammation, and comedogenesis:
Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015 Jul 15:8:371-88. doi: 10.2147/CCID.S69135. eCollection 2015.
Skomentuj