Wpływ diety na niepłodność

Niepłodność to globalny problem zdrowotny dotykający 48 milionów par i 186 milionów osób na całym świecie. Niepłodność jest znacznym obciążeniem ekonomicznym i społecznym dla par, które pragną założyć rodzinę. Wiąże się z suboptymalnymi czynnikami stylu życia, w tym złą dietą i brakiem aktywności fizycznej.

Niekorzystny wpływ stanu zapalnego na płodność to kluczowy mechanizm opisany w literaturze. Potencjalnie stan zapalny przyczynia się do nieregularnych cykli miesiączkowych i innych negatywnych następstw reprodukcyjnych. Dlatego też interwencje dietetyczne, które działają w celu zmniejszenia stanu zapalnego, mogą poprawić płodność.

Jedzenie a płodność

Żywność i styl życia odgrywają kluczową rolę w płodności. Istnieje szereg istotnych składników odżywczych, które pomagają wspierać zdrowie reprodukcyjne. Dieta bogata w tłuszcze nienasycone, pełne ziarna, warzywa i ryby jest związana z poprawą płodności – zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Natomiast zbyt duża ilość tłuszczów nasyconych i cukrów rafinowanych wpływa na niepłodność.

Badania konsekwentnie pokazują, że stosowanie diety przeciwzapalnej, takiej jak dieta śródziemnomorska (w szczególności zwiększone spożycie jednonienasyconych i n-3 wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, flawonoidów i zmniejszone spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa), poprawia płodność, powodzenie technik wspomaganego rozrodu (ART) i jakość nasienia. Dlatego też włączenie przeciwzapalnych nawyków żywieniowych jako czynników wspomagających pokonanie niepłodności, może częściowo lub całkowicie poprawić płodność i zmniejszyć potrzebę długotrwałych lub intensywnych interwencji farmakologicznych.

Dowody naukowe

Istnieją dowody na to, że zdrowe wzorce żywieniowe przed rozpoczęciem ciąży – zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet w wieku reprodukcyjnym – mają korzystny wpływ na płodność. Wzorzec żywieniowy, zgodny z zaleceniami zawartymi w wytycznych dietetycznych dla par borykających się z niepłodnością, zaleca częste spożywanie pełnych ziaren, warzyw, owoców, ryb oraz jedno lub wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Taka dieta wiąże się z poprawą płodności u kobiet i lepszą jakością nasienia u mężczyzn. W „Nurses’ Health Study (NHS) II”, dużej prospektywnej ankiecie, zbadano wpływ diety składającej się z białka roślinnego ze źródeł roślinnych, pełnotłustego nabiału, żelaza i tłuszczów jednonienasyconych na płodność. U kobiet, które często stosowały „dietę płodności” w okresie przed zapłodnieniem, stwierdzono o 66% niższe ryzyko niepłodności związanej z zaburzeniami owulacji oraz o 27% niższe ryzyko niepłodności z innych przyczyn w porównaniu z kobietami o najniższym spożyciu tego modelu diety.

Obliczenia sugerują, że nieprzestrzeganie „diety płodności” było czynnikiem odpowiedzialnym za 46% przypadków niepłodności i miało wyższe działanie niż wszystkie inne niezależne czynniki ryzyka (np. BMI, aktywność fizyczna). W Hiszpanii przeprowadzono inne badanie. Kobiety, które w najwyższym stopniu stosowały się do diety w stylu śródziemnomorskim, szukały pomocy medycznej z powodu trudności z zajściem w ciążę o 44% rzadziej niż kobiety, które nie przestrzegały diety.

Dieta śródziemnomorska przyniosła podobne korzyści w zakresie zajścia w ciążę kliniczną i żywego urodzenia wśród nieotyłych kobiet w Grecji, ale tylko w przypadku kobiet poniżej 35 roku życia. Ponadto dane wskazują, że zdrowa dieta, składająca się z wymienionych grup żywności, poprawia wskaźniki jakości nasienia, w tym morfologię, ruchliwość i stężenie plemników.

Bibliografia:

1. Alesi S. i inni, Anti-Inflammatory Diets in Fertility: An Evidence Review, Nutrients, 2022.

2. Moran A., How does diet affect fertility?, Thriva, 2022.

3. Panth N. i inni, The Influence of Diet on Fertility and the Implications for Public Health Nutrition in the United States, Front Public Health, 2018.