Nerwica jelit winien stres czy bakterie?

Zespół jelita drażliwego, IBS, nerwica jelitowa, choroba funkcjonalna, spastyczność jelita grubego – to wszystko są synonimy przewlekłej i nadal tajemniczej choroby. Badacze wciąż nie mają pewności, co ją wywołuje. Hipotez jest wiele.

Szacuje się, że już niemal 30 procent populacji w krajach rozwiniętych zmaga się z tą przypadłością. Wprawdzie nie zagraża ona życiu, ale zdecydowanie obniża jego jakość. Dotychczas lekarze nie potrafili w stu procentach określić, skąd bierze się IBS. Na szczęście medycyna jest coraz bliższa rozwiązania tej zagadki. Hipotez jest wiele, trzeba tylko wybrać tę właściwą.

Charakterystyka schorzenia

Zespół jelita nadwrażliwego to choroba przewlekła, u której podstaw leży dysfunkcja jelit. IBS przyjmuje cztery formy: z przewagą zaparć, z dominującą biegunką, mieszaną lub niespecyficzną (pacjenci nadal mają różne objawy IBS, ale są one nieco inne niż w trzech poprzednich postaciach). Pierwsze symptomy pojawiają się między 20. a 30. rokiem życia. W zdecydowanej większości na chorobę tę zapadają kobiety (aż trzy czwarte przypadków).

Nerwica jelit charakteryzuje się tym, że u pacjenta występują okresy względnego spokoju (remisji) i zaostrzenia zaburzeń. Często zdarza się, że nawrót wywołują konkretne czynniki drażniące przewód pokarmowy, jak np. specyficzny składnik pokarmowy, infekcja bakteryjna, wirusowa, wahania hormonalne czy stres.

Symptomy IBS mają różne nasilenie w zależności od przypadku. Czasami są dosyć łagodnie, a innym razem poważnie utrudniają codzienne życie. Najbardziej specyficzne objawy to:

  • silny, skurczowy ból brzucha – objaw konieczny do rozpoznania zespołu jelita drażliwego (najczęściej w lewym podbrzuszu),
  • zmiana częstości wypróżnień,
  • zmiana konsystencji (wyglądu) stolca,
  • współwystępujące wzdęcia.

Diagnostyka

Jak dotąd nie istnieją testy pozwalające w 100 procentach potwierdzić IBS. Obecnie w diagnostyce obowiązują tzw. kryteria rzymskie III z 2006 roku. Według nich, zespół jelita drażliwego można rozpoznać, gdy występuje ból lub dyskomfort w jamie brzusznej, trwający minimum trzy dni w miesiącu przez ostatnie trzy miesiące, któremu towarzyszą co najmniej dwa z trzech symptomów. Są nimi zmniejszenie bądź ustąpienie dolegliwości po wypróżnieniu; początek objawów związany ze zmianą częstości wypróżnień; początek dolegliwości wiążący się ze zmianą wyglądu stolca.

Zanim rozpocznie się terapię wkierunku IBS, należy wykluczyć u pacjenta inne schorzenia, które mogą wywoływać analogiczne objawy (np. nowotwór, choroba Leśniowskiego-Crohna).

Możliwe przyczyny

Patofizjologia zespołu jelita drażliwego nie jest do końca poznana. Naukowcy doszukują się wielu przyczyn. Poniżej przedstawiamy kilka najbardziej prawdopodobnych

Dysbioza mikroflory jelitowej

– u pacjentów z IBS obserwuje się większe ryzyko rozrostu flory bakteryjnej jelit, tzw. SIBO. Inni specjaliści uważają natomiast, że główną przyczyną jest znaczne zubożenie mikroflory, np. po przebytej antybiotykoterapii, na skutek stosowania diety ubogoresztkowej lub spożywania małej ilości produktów fermentowanych bogatych w probiotyki i prebiotyki.

Nadwrażliwość trzewna

– to zwiększone odczuwanie bólu, który pochodzi z przewodu pokarmowego. Przyczynami nadwrażliwości trzewnej są przebyte infekcje przewodu pokarmowego, silne zatrucie pokarmowe lub zwiększona ilość komórek tucznych w błonie śluzowej jelita grubego. Komórki te mają wpływ na uczulenie receptorów nerwów trzewnych, z powodu czego odpowiadają za obniżenie progu bólowego na bodźce czuciowe w jelicie.

Zaburzenia motoryki jelitowej

czyli perystaltyki – skurcze ściany jelit i przesuwanie treści pokarmowej to procesy, które odbywają się poza świadomością człowieka. U chorych na IBS motoryka ta jest zaburzona. Przy nawet bardzo delikatnym pobudzeniu może dojść do silnych i częstych skurczów jelit, co objawia się bólem, wzdęciami, biegunką lub zaparciem.

Stres

– jelitowy układ nerwowy kontroluje czynności ruchowe i wydzielnicze oraz przepływ krwi w jelitach. Na aktywność receptorów zarówno ośrodkowego, jak i jelitowego układu nerwowego ma wpływ uwalnianie kortykotropiny. Hormon ten jest wytwarzany głównie podczas stresu. Wielu naukowców uważa, że właśnie stres, depresja, lęk i niepokój mają znaczny wpływ na występowanie zaburzeń pracy jelit. Niektóre uczucia, takie jak lęk, gniew, ból i stres, mogą powodować ból brzucha, ale również wpływać na motorykę jelit – powodować np. opóźnione opróżnianie żołądkowe lub przyspieszony pasaż treści jelitowej skutkujący biegunką. IBS bardzo często obserwowany jest u ludzi, którzy doświadczyli w swoim życiu traumy.

Przeczytaj także: Zapanuj nad stresem

Dieta

– okazuje się, że niektóre pokarmy mogą wywoływać w obrębie jelit silną reakcję immunologiczną, co prowadzi do nadwrażliwości. Po spożyciu konkretnych produktów u chorych można stwierdzić podwyższone miano przeciwciał IgG. Najczęściej objawy nasilają się po zjedzeniu tłustych potraw, jaj, mleka i produktów z pszenicy.

COVID-19

– przebycie infekcji żołądkowo-jelitowych wywoływanych przez bakterie, pierwotniaki, pasożyty i wirusy (w tym koronawirusa) może skutkować zaburzeniami czucia trzewnego – tzw. poinfekcyjnym zespołem jelita drażliwego (post-infectious irritable bowel syndrome, PI-IBS). Ponadto w czasie pandemii wiele osób doświadcza nasilonego uczucia lęku i stresu, które mogą nasilać objawy IBS.

Inne

– do innych możliwych przyczyn można zaliczyć uwarunkowania genetyczne. Badania potwierdzają, iż nerwica jelitowa występuje częściej u pacjentów, u których w wywiadzie rodzinnym pojawił się ten problem. Inną możliwą przyczyną jest nadużywanie środków przeczyszczających oraz antybiotyków o szerokim spektrum działania.




mgr farm. Magdalena Habuz-Falińska
mgr farm. Magdalena Habuz-Falińska
Absolwentka Collegium Medicum UJ. Od lat swoją wiedzę wykorzystuje w pracy z pacjentem w aptece. Interesuje się szczególnie medyczną marihuaną i wykorzystaniem nowych technologii w lecznictwie.

UDOSTĘPNIJ

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Newsletter

Nowe wpisy

dłonie po covid
Ciało

Zniszczone dłonie po pandemii covid-19

Dbanie o higienę to obowiązek nas wszystkich. Po każdej wizycie w toalecie, przyjściu do biura, powrocie do domu, kontakcie z różnymi substancjami należy umyć dłonie wodą i mydłem – to sprawa oczywista. W dobie pandemii

CZYTAJ WIĘCEJ »
seniorka w okularach
Okulistyka
dr farm. Paulina Znajdek-Awiżeń

Gdy senior ma problemy ze wzrokiem

W przypadku większości chorób oczu, wskaźnik ryzyka znacząco wzrasta powyżej 70. roku życia. Cukrzyca,wysokie ciśnienie krwi i choroby układu krążenia dodatkowo sprzyjają ich rozwojowi. Skutkiem pogarszającego się

CZYTAJ WIĘCEJ »
Co jeść żeby nie siwieć
Diety
Dorota Oyrzanowska

Co jeść żeby nie siwieć?

Proces siwienia Proces siwienia związany jest z funkcjonowaniem komórek macierzystych, odpowiedzialnych za produkcję pigmentu w mieszkach włosowych. Zapas pigmentu wraz z upływem czasu wyczerpuje się na zawsze, a w efekcie włosy stają

CZYTAJ WIĘCEJ »