Twój mózg wie, jak się uleczyć. Na czym polega terapia Brainspotting?

Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego mimo miesięcy spędzonych na rozmawianiu o trudnych doświadczeniach, Twoje ciało wciąż reaguje lękiem, napięciem lub nagłym impulsem do ucieczki? W gabinetach psychoterapeutycznych bardzo często pada jedno kluczowe zdanie: „Ja już wszystko rozumiem w swojej głowie, ale moje ciało wciąż żyje w tamtej traumie”. Tradycyjna psychoterapia opiera się na rozmowie. Angażuje ona korę nową, „myślącą” część naszego mózgu. Jednak trauma, silny stres oraz bolesne wspomnienia nie mieszkają w logicznych argumentach. Zostają fizycznie zablokowane znacznie głębiej: w podkorowych, ewolucyjnie starszych strukturach mózgu (układzie limbicznym i pieńku mózgu), które zarządzają naszym przetrwaniem. Aby uwolnić te zablokowane emocje, potrzebujemy narzędzia, które potrafi tam dotrzeć. Jedną z najnowocześniejszych, opartych na neurobiologii metod leczenia traumy na świecie – jest Brainspotting.

„Gdzie patrzysz, tam też czujesz”

Twórca metody, dr David Grand, odkrył prostą, ale rewolucyjną zależność: pozycja Twoich oczu ma bezpośredni wpływ na to, jak funkcjonuje Twój układ nerwowy.

Kiedy doświadczasz czegoś zbyt trudnego, gwałtownego lub długotrwałego, Twój mózg, nie mogąc przetworzyć tak ogromnego ładunku emocjonalnego, tworzy tzw. „kapsułę traumy”. Izoluje to wspomnienie, byś mógł przetrwać. Niestety, ta nieprzetworzona kapsuła cały czas wysyła sygnały alarmowe do Twojego ciała, wywołując lęki, ataki paniki, chroniczne napięcie czy bóle psychosomatyczne.

Podczas sesji Brainspottingu nie musisz szczegółowo opowiadać o bolesnej przeszłości. Zamiast tego, przy pomocy specjalnego wskaźnika, wspólnie ze specjalistą szukasz w Twoim polu widzenia tzw. brainspotu (punktu rezonansu). To precyzyjna pozycja oka, która aktywuje i otwiera zablokowaną w mózgu kapsułę. Utrzymując na niej wzrok, dajesz swojemu układowi nerwowemu przestrzeń do bezpiecznego „strawienia” i zintegrowania trudnego doświadczenia.

Dlaczego Brainspotting działa? Spójrzmy na naukę

Współczesna psychoterapia w coraz większym stopniu opiera się na faktach i neurobiologii. Hipoteza wysunięta przez dr. Davida Granda oraz szkockiego psychiatrę dr. Franka Corrigana (publikacja w Medical Hypotheses) wskazuje, że fiksacja wzroku pozwala nam dotrzeć bezpośrednio do śródmózgowia. To tam znajduje się rdzeń naszego poczucia „ja” oraz mechanizmy samoregulacji.

Z kolei niezależne badania kliniczne (m.in. opublikowane w Mediterranean Journal of Clinical Psychology) dowodzą, że efekty Brainspottingu są nie tylko szybkie, ale i niezwykle trwałe. Co fascynujące, proces samouzdrowienia mózgu nie kończy się wraz z wyjściem z gabinetu. Trwa i pogłębia się przez kolejne miesiące po zakończeniu terapii. Metoda ta udowodniła swoją skuteczność również w dramatycznych warunkach kryzysowych, pomagając ofiarom traumy zbiorowej w Sandy Hook, gdzie została oceniona jako jedna z najbardziej przynoszących ulgę form wsparcia.

Dwa filary terapii: Ciało i Głęboka Relacja

Wokół neurobiologii narosło wiele technicznych pojęć, ale dr David Grand w swojej pracy podkreśla to, co najważniejsze: Brainspotting to terapia głęboko zorientowana na ciało (body-oriented) oraz relację (relationship-oriented).

Medycyna i psychologia przez lata próbowały oddzielać psychikę od somatyki. My wiemy, że są one jednością. Ponieważ ośrodki bólu emocjonalnego i fizycznego leżą w mózgu niezwykle blisko siebie, Brainspotting wykazuje ogromną skuteczność w leczeniu:

• Traum powypadkowych i medycznych,
• Zespołu Stresu Pomaturalnego (PTSD) i traum złożonych z dzieciństwa,
• Zaburzeń lękowych, napadów paniki, depresji,
• Przewlekłego bólu o podłożu psychosomatycznym.

Drugim, kluczowym elementem jest bezpieczna relacja. Psycholog w trakcie sesji oferuje pacjentowi pełną obecność, uważność i całkowite, nienarzucające dostrojenie (attunement). Terapeuta podąża za mądrością samego mózgu, który,  jeśli stworzy mu się bezpieczne warunki, potrafi sam się skanować, reorganizować i regulować.

Czytaj także: Jak odzyskać kontrolę nad swoim życiem? 10 małych kroków do wewnętrznej równowagi

Nie tylko leczenie: Odkryj swój pełny potencjał

Co ciekawe, ta sama ścieżka neurobiologiczna, która pozwala nam uwalniać traumę, służy również do budowania wewnętrznych zasobów. Brainspotting jest z powodzeniem wykorzystywany także do pracy nad ekspansją i kreatywnością. Pomaga sportowcom przełamywać lęki przed powrotem do formy po kontuzjach, artystom usuwać blokady twórcze, a menedżerom radzić sobie z paraliżującym stresem przed wystąpieniami publicznymi.

Zrób krok w stronę ulgi

Trauma sprawia, że czujemy się więźniami własnej przeszłości i własnego ciała. Ale dobra wiadomość płynąca z neuronauki brzmi: Twój mózg posiada niezwykłą zdolność do regeneracji (neuroplastyczność).

Jeśli czujesz, że dotychczasowe metody leczenia dotknęły jedynie wierzchołka góry lodowej, a Twoje ciało wciąż pamięta ból, warto rozważyć głębsze podejście. Praca tą metodą jest dostępna podczas indywidualnych sesji terapeutycznych.

Mgr Karina Pizoń to psycholog i psychoterapeutka pracująca z dorosłymi, specjalizująca się m.in. w zaburzeniach lękowych, depresyjnych, odżywiania oraz pracy z traumą. Łączy podejście Somatic Experiencing®, Brainspotting i terapię poznawczo‑behawioralną, tworząc holistyczny model pracy nastawiony na uważność wobec ciała i emocji pacjenta.

mgr Karina Pizoń – Psychoterapeutka w Galileo Medical pracująca metodą Brainspotting.

Psycholog – mgr Karina Pizoń | Galileo Medical

żródła:

Masson, J., et al. (2023). Brainspotting therapy for chronic pain: A medical and psychological perspective.

Corrigan, F., & Grand, D. (2013). Brainspotting: Recruiting target spots in the subcortical brain for anxiety and trauma neurobiology. opublikowane w Medical Hypotheses.

Newton, C. (2016). Community Trauma Relief Project Report. The Sandy Hook Healing Project.

Hildebrand, A., Grand, D., & Stemmler, M. (2017). Brainspotting – the efficacy of a new therapy approach for the treatment of posttraumatic stress disorder in comparison to Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR). opublikowane w Mediterranean Journal of Clinical Psychology.

Andrade, J. (2021). Brainspotting therapy: About a new treatment tool for trauma.

Brainspotting – Najważniejsze Informacje (FAQ)

1. Dlaczego tradycyjna terapia oparta na rozmowie czasem nie przynosi pełnej ulgi?

Rozmowa angażuje korę nową, czyli logiczną i „myślącą” część mózgu. Tymczasem trauma, silny stres i bolesne wspomnienia nie kryją się w logicznych argumentach. Zostają one fizycznie zablokowane znacznie głębiej, w podkorowych, ewolucyjnie starszych strukturach (układzie limbicznym i pieńku mózgu), które odpowiadają za nasze przetrwanie. Dlatego pacjenci często rozumieją problem w głowie, ale ich ciało nadal reaguje lękiem i napięciem.

2. Na czym polega rewolucyjna zasada „Gdzie patrzysz, tam też czujesz”?

Twórca metody, dr David Grand, odkrył, że pozycja naszych oczu ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego. Odpowiednie ustawienie wzroku pozwala uzyskać bezpośredni dostęp do głębokich struktur mózgu, w których zakorzeniły się trudne emocje i doświadczenia.

3. Czym jest „kapsuła traumy” i jak wpływa na organizm?

Gdy doświadczamy czegoś zbyt trudnego lub gwałtownego, mózg nie nadąża z przetworzeniem tego ładunku emocjonalnego. Abyśmy mogli przetrwać, izoluje to wspomnienie, tworząc tzw. „kapsułę traumy”. Taka nieprzetworzona kapsuła nieustannie wysyła sygnały alarmowe do ciała, co wywołuje ataki paniki, lęki, chroniczne napięcie czy bóle psychosomatyczne.

4. Jak wygląda sesja Brainspottingu w praktyce?

Podczas sesji pacjent nie musi szczegółowo opowiadać o bolesnej przeszłości. Terapeuta za pomocą specjalnego wskaźnika pomaga odnaleźć w polu widzenia pacjenta tzw. brainspot (punkt rezonansu). Jest to precyzyjna pozycja oka, która aktywuje i otwiera zablokowaną w mózgu kapsułę traumy. Utrzymywanie wzroku w tym punkcie daje układowi nerwowemu bezpieczną przestrzeń na „strawienie” i zintegrowanie trudnego doświadczenia.

5. Co na temat skuteczności tej metody mówi nauka?

Badania naukowe wskazują, że fiksacja (skupienie) wzroku pozwala dotrzeć bezpośrednio do śródmózgowia, gdzie znajduje się rdzeń naszego poczucia „ja” i mechanizmy samoregulacji. Badania kliniczne dowodzą, że efekty Brainspottingu są szybkie i niezwykle trwałe. Proces samouzdrowienia trwa i pogłębia się jeszcze przez miesiące po zakończeniu terapii. Metoda ta sprawdziła się także w warunkach kryzysowych, niosąc ogromną ulgę m.in. ofiarom traumy zbiorowej w Sandy Hook.

6. Jakie są dwa główne filary Brainspottingu?

• Orientacja na ciało (body-oriented): metoda uznaje psychikę i somatykę za jedność, ponieważ ośrodki bólu emocjonalnego oraz fizycznego leżą w mózgu bardzo blisko siebie.
• Orientacja na relację (relationship-oriented): kluczowe jest nienarzucające dostrojenie (attunement) oraz pełna obecność terapeuty, który tworzy bezpieczne warunki, podążając za naturalną mądrością i zdolnością mózgu do samoregeneracji.

7. W jakich problemach zdrowotnych pomaga ta terapia?

Brainspotting wykazuje ogromną skuteczność w leczeniu:

• traum powypadkowych, medycznych oraz traum złożonych z dzieciństwa,
• Zespołu Stresu Pomaturalnego (PTSD),
• zaburzeń lękowych, depresji i napadów paniki,
• przewlekłego bólu o podłożu psychosomatycznym.

8. Czy Brainspotting służy wyłącznie do leczenia traumy?

Nie. Ta sama ścieżka neurobiologiczna pozwala również budować wewnętrzne zasoby, rozwijać kreatywność i odkrywać pełny potencjał. Metodę z powodzeniem stosuje się u sportowców (w celu przełamywania lęku przed powrotem do formy po kontuzji), u artystów (do usuwania blokad twórczych) oraz u menedżerów (by pomóc im radzić sobie ze stresem przed wystąpieniami publicznymi).