Kardiometaboliczny potencjał derenia jadalnego
Choroby kardiometaboliczne są coraz powszechniejsze. Ma na nie wpływ styl życia, dieta. Tymczasem coraz więcej ludzi odczuwa reakcje alergiczne na leki syntetyczne. Nadzieją mogą być preparaty naturalne, przykładem suplementy i ekstrakty z derenia jadalnego.
Spis treści:
- Dereń jadalny – czym jest, zastosowanie w medycynie.
- Charakterystyka chorób kardiometabolicznych.
- Działanie antocyjanów i irydoidów z derenia, badania nad ich wpływem na choroby kardiometaboliczne.
Dereń jadalny (Cornus mas), zwany także dereniem właściwym, to krzew lub niewysokie drzewo pochodzące z Azji i cieplejszych regionów Europy. Dużym powodzeniem cieszą się jego owoce, które co prawda na surowo są gorzko-kwaśne, ale po przemrożeniu łagodnieją (w przeciwieństwie do wielu podobnie zachowujących się owoców i jagód nie zawierają toksycznych alkaloidów). Są one bazą do robienia różnych dżemów, konfitur, nalewek, syropów, soków (do niektórych dodaje się też kwiaty). Zawiera duże ilości witaminy A i C, żelazo, potas, wapń, fosfor, cynk, miedź, mangan, beta-karoten, flawonoidy, kwasy organiczne. Od wieków wykorzystywany jest w medycynie naturalnej (najstarsze zapiski o tym liczą ponad 1000 lat), ma bowiem działanie antyseptyczne (żute owoce, a zwłaszcza gałązki oczyszczone z kory skutecznie pomagają dbać o higienę jamy ustnej), łagodzi stany zapalne, przyspiesza gojenie się ran, działa też moczopędnie i przeciwgorączkowo. W średniowieczu starano się nim leczyć wszelkie infekcje, a nawet choroby zakaźne, typu ospa i odra. Wiadomo, że wspiera układ odpornościowy, obniża poziom cholesterolu, niweluje objawy niedokrwistości.
Lecznicze preparaty na bazie derenia sprawdzają się jako środek wspomagający terapie zaburzeń składu krwi (np. przy anemii), a także jako środek na dolegliwości ze strony układu pokarmowego (zawarte w nim garbniki regulują trawienie) i moczowego. To wiele różnych zastosowań, a niedawno odkryto, że spektrum działania derenia jest o wiele większe i obejmuje także choroby kardiometaboliczne.
Kardiometaboliczne powiązania
Choroby kardiometaboliczne to szeroka grupa schorzeń, do których zalicza się między innymi choroby układu sercowo-naczyniowego (w tym zawały, nadciśnienie), udary, cukrzyca typu 2, insulinooporność, niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Wszystkie z wymienionych chorób mają te same czynniki ryzyka, czyli dyslipidemię, upośledzoną kontrolę glikemii, nadciśnienie, otyłość trzewną lub brzuszną i podwyższone enzymy wątrobowe. Działają one ponadto dokładnie tymi samymi ścieżkami, aby wytworzyć spektrum powiązanych efektów. Same są oczywiście poważne i zagrażają życiu, na dodatek w ubiegłym roku potwierdzono, że praktycznie każda choroba kardiometaboliczna zwiększa ryzyko różnych rodzajów demencji, otępienia naczyniopochodnego, a także choroby Alzheimera. Znalezienie środka, który powyższe schorzenia leczy lub chociaż im zapobiega, to pomoc dla milionów ludzi, tym bardziej że rośnie liczba reakcji alergicznych na składniki leków syntetycznych chemicznych. W czasopiśmie „Nutrients” zebrano wszystkie dane o ostatnich badaniach nad dereniem jadalnym. Okazało się, że większość związków w składzie derenia działa właśnie na choroby kardiometaboliczne (wcześniej już badania na zwierzętach udowodniły, że sok z derenia – a przede wszystkim zawarte w nim polifenole – łagodzi zespół metaboliczny przy diecie bogatej w tłuszcz).
Antocyjany i irydoidy
Antocyjany zwiększają uwalnianie tlenku azotu z śródbłonka, hamując tym samym działanie środków zwężających naczynia krwionośne i powodując ich rozszerzenie. Dodatkowo aktywują kinazę adenozynomonofosforanem (AMP) (AMPK), która hamuje syntezę cholesterolu i trójglicerydów. Poprawiają wrażliwość na insulinę i hamują rozpad złożonych węglowodanów na przyswajalne cukry proste. Wszystko to razem obniża poziom cholesterolu LDL i HDL. Irydoidy – czyli kwasy organiczne – obniżają poziom lipidów w surowicy i zapobiegają zmianom miażdżycowym. Kwas loganowy (irydoid) zwiększa aktywność antyoksydacyjną, zmniejszając powstawanie produktów glikacji i utleniania. Jedne i drugie mają poza tym właściwości przeciwzapalne, przeciwcukrzycowe, kardioprotekcyjne i chroniące wątrobę. Zaliczany do terpenoidów kwas ursolowy znajdujący się w dereniu przywraca wrażliwość na insulinę, poprawia poziom glikogenu i stymuluje wychwyt glukozy przez komórki mięśniowe, rozwiązując zespół metaboliczny.
Zebrane wyniki badań umożliwiły przeprowadzenie randomizowanych testów na ludziach z tak zwanej grupy wysokiego ryzyka, którym przez 6-12 tygodni podawano suplementy diety i ekstrakty z derenia. U wszystkich wykazano spadek masy ciała (ale nie zmienił się u ich obwód talii), a także lepsze wyniki glikemiczne (spadek średniego poziomu glukozy we krwi), ciśnienie krwi skurczowe i rozkurczowe – mierzone poza badaniami – zostało obniżone. Wyniki są więc bardzo obiecujące, z tym, że preparaty z derenia najprawdopodobniej są tak skuteczne tylko w wysokich dawkach. Autorzy sugerują suplementację co najmniej 300 mg antocyjanów i 20 mg irydoidów/kg masy ciała. Aby jednak ustalić konkretne dawkowanie, a także inne aspekty zdrowotne (w badaniu nie wykazano żadnego wpływu derenia na wątrobę), konieczne będą kolejne badania.
Jan Matul
https://www.mdpi.com/2072-6643/16/13/2173
Skomentuj