Nowe badania nad Neem: starożytne zioło z rosnącym potencjałem terapeutycznym

Zioło Neem, czyli Azadirachta indica, od tysięcy lat wykorzystywane w medycynie ajurwedyjskiej, ponownie przyciąga uwagę naukowców. Najnowsze publikacje naukowe wskazują, że roślina ta może mieć znacznie szersze zastosowanie zdrowotne, niż dotychczas przypuszczano — od wsparcia metabolicznego po innowacyjne technologie biomedyczne.

Bogactwo związków bioaktywnych

Współczesne analizy potwierdzają, że neem zawiera setki aktywnych substancji, w tym limonoidy, flawonoidy, alkaloidy i triterpenoidy. Do najważniejszych należą azadirachtyna, nimbolid czy nimbina, które odpowiadają za właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i przeciwdrobnoustrojowe. Badacze podkreślają, że łączny efekt tych związków oddziałuje na liczne szlaki metaboliczne i immunologiczne organizmu.

Potencjał w chorobach przewlekłych

Przeglądy naukowe z 2025 r. wskazują, że ekstrakty z liści Neem wykazują działanie: przeciwcukrzycowe i hipolipemiczne,
hepatoprotekcyjne, przeciwzapalne i antyoksydacyjne, przeciwdrobnoustrojowe oraz immunomodulujące.
W badaniach przedklinicznych obserwowano także wpływ na regulację ciśnienia krwi i ochronę tkanek przed stresem oksydacyjnym. Choć większość dowodów pochodzi nadal z badań laboratoryjnych i na modelach zwierzęcych, rośnie liczba prac sugerujących możliwość wykorzystania Neem jako terapii wspomagającej w chorobach metabolicznych i zapalnych.

Nowe kierunki badań: nanotechnologia i synergiczne preparaty

Jednym z najbardziej innowacyjnych obszarów jest łączenie ekstraktów Neem z nowoczesnymi technologiami. Badanie z 2026 r. wykazało, że zastosowanie tzw. wody aktywowanej plazmą może zwiększać zawartość polifenoli w naparach z Neem oraz nasilać ich działanie przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe. Otwiera to drogę do nowych preparatów funkcjonalnych i biomedycznych. Inne publikacje wskazują również na potencjał wykorzystania związków Neem w syntezie nanocząstek o właściwościach terapeutycznych, co może mieć znaczenie m.in. w leczeniu infekcji i chorób przewlekłych.

Możliwe zastosowania kliniczne

Na podstawie aktualnych danych naukowcy rozważają wykorzystanie Neem w kilku obszarach: wsparcie terapii cukrzycy i zespołu metabolicznego, leczenie chorób skóry i ran (działanie przeciwbakteryjne i gojące), wspomaganie odporności, potencjalne działanie przeciwnowotworowe poprzez modulację szlaków komórkowych. Jednak eksperci podkreślają, że potrzebne są duże badania kliniczne na ludziach, aby potwierdzić skuteczność i bezpieczeństwo długotrwałego stosowania.

Bezpieczeństwo stosowania

Choć Neem jest rośliną naturalną, nie oznacza to pełnego bezpieczeństwa. Niektóre preparaty — zwłaszcza olej — mogą powodować działania niepożądane, a ich stosowanie nie jest zalecane m.in. kobietom w ciąży i dzieciom.

Wnioski dla fitoterapii

Rosnąca liczba badań potwierdza, że Neem może stać się ważnym surowcem w nowoczesnej fitoterapii i medycynie integracyjnej. Połączenie tradycyjnej wiedzy zielarskiej z biotechnologią może w najbliższych latach przynieść nowe preparaty o szerokim zastosowaniu zdrowotnym.