Badania nad wpływem witaminy D na układ immunologiczny

Badania nad wpływem witaminy D na układ immunologiczny

Choć przez lata witamina D była postrzegana jako kluczowy sojusznik odporności, najnowsze badania rzucają cień na jej powszechnie przyjętą rolę w zapobieganiu infekcjom. Zaskakujące doniesienia naukowców z 2025 roku pokazują, że suplementacja może nie przynosić oczekiwanych efektów w walce z infekcjami dróg oddechowych, choć jednocześnie wykazuje obiecujący potencjał w profilaktyce nowotworów i chorób autoimmunologicznych. Gdzie leży granica między pomocą a nadmiarem?

Witamina D nie chroni przed infekcjami dróg oddechowych

Najnowsza meta-analiza opublikowana w The Lancet Diabetes & Endocrinology (2025) objęła niemal 50 badań i ponad 60 000 uczestników. Wynika z niej, że suplementacja witaminą D nie redukuje znacząco ryzyka infekcji dróg oddechowych, nawet u osób z jej niedoborem. Wyniki te to kontynuacja wcześniejszych analiz, które wcześniej wskazywały na możliwe, choć niewielkie, korzyści. Obecne badania je kwestionują.

Witamina D a nowotwory

Analiza obejmująca ponad 1,3 miliona osób (piśmiennictwo: Nutrients) wskazuje, że odpowiedni poziom 25‑hydroksywitaminy D (25‑OH‑D) może być powiązany z obniżonym ryzykiem raka jelita grubego oraz lepszymi wynikami leczenia u pacjentów z zaawansowanym stadium choroby. Suplementacja w dawkach 1000–4000 IU może być korzystna, choć wymaga dalszych badań klinicznych w celu doprecyzowania dawek i czasu trwania terapii.

Ostrzeżenia na temat nadmiernego stosowania

Eksperci przypominają, że mit „superwitamina D” nie ma solidnego poparcia w badaniach, a nadmierna suplementacja może być równie szkodliwa jak jej niedobór.

Czytaj także: Witamina D w walce z rakiem jajnika    

Co jeszcze mówią naukowcy?

Różnice między formami – Badania z Uniwersytetów Surrey i Brighton sugerują, że tylko witamina D3 (cholekalcyferol) stymuluje odporność poprzez aktywację szlaku interferonowego. Witamina D2 nie wykazuje takich efektów.

Ryzyko chorób autoimmunologicznych – Na modelach mysich udowodniono, że niedobór witaminy D może przyspieszać starzenie grasicy, co zwiększa ryzyko autoagresji limfocytów T i rozwoju chorób autoimmunologicznych. W innym badaniu RCT z udziałem ponad 25 000 ludzi (USA, około 5 lat obserwacji) wykazano, że suplementacja witaminą D (2000 IU dziennie), z lub bez kwasów omega‑3, zmniejsza ryzyko chorób autoimmunologicznych o 22% w porównaniu do placebo.

Mikrobiom, nowotwory i terapia immunologiczna – W badaniach opublikowanych w Science (2024) stwierdzono, że witamina D wpływa na skład mikrobiomu jelitowego, co poprawia odporność przeciwnowotworową i skuteczność immunoterapii – zarówno u myszy, jak i u ludzi.

Hashimoto i tarczyca – Correlacje między niedoborem witaminy D3 a podwyższonymi miano przeciwciał przeciwtarczycowych (np. w chorobie Hashimoto) wskazują, że suplementacja może poprawiać parametry immunologiczne przy tej chorobie.

Proces starzenia i system odpornościowy – Naukowcy z PAN sugerują, że odpowiednia witamina D może spowalniać starzenie immunologiczne i stabilizować odporność w dłuższej perspektywie.

Mechanizmy działania – Witamina D wzmacnia wrodzoną reakcję immunologiczną (np. w monocytach i makrofagach), indukuje peptydy przeciwdrobnoustrojowe (katelicydyny, defensyny) oraz moduluje stan zapalny, zmniejszając cytokiny prozapalne i aktywując Treg, co może zapobiegać autoagresji.

Podsumowanie działania witaminy D w tabeli

Wnioski praktyczne

Suplementacja organiczna, o umiarkowanej dawce, może być korzystna, szczególnie w przypadku niedoboru, chorób autoimmunologicznych, nowotworowych zmian immunologicznych czy Hashimoto.

Nie ma jasnych dowodów, że witamina D chroni przed infekcjami dróg oddechowych.

Zalecana forma – D3, a nie D2.

Podejście kompleksowe: lepiej koncentrować się na zrównoważonym stylu życia, diecie, ekspozycji na słońce i regularnych badaniach poziomu 25 (OH)D.