Oskoła, czyli odżywczy eliksir życia

Marcowy Dar Natury

Oskoła to staropolskie określenie na sok z brzozy, a w zasadzie wodę brzozową. Sok z brzozy to jeden z wielu sposobów na wykorzystywanie w celach zdrowotnych i regeneracyjnych płynów pochodzących z drzew, znanych jako dendroterapia. Sok z brzozy jest jednym z najbardziej znanych i pojawia się najwcześniej w okresie wiosennym. Jak bezpiecznie go pozyskiwać i dlaczego wykonuje się to tylko jeden raz w roku, w marcu?

Oskoła, czyli eliksir życia

Sok z brzozy był w tradycji słowiańskiej jednym z pierwszych wiosennych napojów, Słowianie mówili oskoła. Oskołę pozyskuje się z pni brzozy, to specyficzny, naturalny, lekko słodkawy, prawie przezroczysty sok brzozy o wielu cennych właściwościach. Najczęściej jest to sok z brzozy brodawkowatej lub brzozy omszonej. Jest to napój bogaty w minerały (potas, magnez, żelazo, wapń) oraz witaminy z grupy B. Sok z brzozy działa wzmacniająco, wspiera układ odpornościowy, pracę nerek i metabolizm. To, co najważniejsze w jego przypadku, to to, że musi być pozyskiwany wczesną wiosną, w okresie poprzedzającym kwitnienie brzozy, to czas przypadający tylko w marcu. Jak bezpiecznie pozyskiwać ten cenny, zdrowotny eliksir życia?    

Pozyskiwanie soku z brzozy – najważniejszy rytuał

Aby uzyskać sok z brzozy należy odpowiednio się do tego działania przygotować. Wymaga ono wywiercenia odpowiedniego otworu w pniu brzozy, a następnie regularnego zbierania soku, który będzie się z tego pnia wydobywał, sączył małymi porcjami. Wiercimy mały otwór o rozmiarach 10 mm średnicy i 2-3 cm głębokości, otwór wykonujemy wyłącznie w pniu zdrowego drzewa. Taki pień powinien mieć co najmniej 20 cm średnicy. Ważna jest także wysokość, powinna ona wynosić w przybliżeniu 30-50 cm. Do zbierania soku użyjmy czystych i sterylnych przedmiotów, to może być silikonowa rurka, którą wprowadzamy w otwór oraz szklane pojemniki, do których będzie wypływał świeży sok. Sok z brzozy zbieramy tylko w marcu, na przełomie marca i kwietnia. Po zakończeniu zbierania soku pamiętajmy obowiązkowo o tym, by zatkać otwór drewnianym kołkiem i posmarować miejsce maścią ogrodniczą. Ta metoda jest najskuteczniejsza choć najbardziej inwazyjna dla drzewa. Obok wiercenia istnieją jeszcze dwa inne sposoby. Z odciętych gałązek – to najłagodniejsza metoda,  ale zarazem najmniej wydajna. Wystarczy odciąć kilka gałązek sekatorem i umieścić je w szklanym naczyniu, do którego sok będzie samoistnie ściekał. W takim przypadku drzewo regeneruje się najszybciej. Kolejna metoda, pośrednia pomiędzy opisanymi powyżej to metoda z naciętego pnia – ta metoda najlepiej sprawdza się przy drzewach z lekko nachylonymi pniami. Ostrym nożem lub siekierą wykonuje się nacięcie na pniu, z którego sok ścieka do podstawionego naczynia, może to być kamionka, szkło. Nacięcia goją się w ciągu 3-4 dni.

Sok z brzozy mniej lub bardziej klarowany krąży w pniach brzóz transportując składniki odżywcze do rozwijających się pąków. W dawnych czasach Słowianie traktowali wiosenną wodę brzozową jako pierwszy odżywczy i orzeźwiający napój, jaki pojawiał się po długiej zimie.

Dlaczego sok z brzozy jest eliksirem życia?

Sok z brzozy składa się w około 99% z wody. Reszta  składników to minerały, w największej ilości występuje potas i wapń, ale także obecne są magnez, cynk, mangan, miedź, żelazo i sód. Obok minerałów pojawiają się aminokwasy, a wśród nich arginina i glutamina. Cukry naturalne  w postaci fruktozy i glukozy, co sprawia, że napój ten jest niskokaloryczny. Witaminy, głównie z grupy B (B1, B2. B6), ale też witamina C. Kwasy organiczne oraz polifenole.

Pora zbioru – kluczowy jest moment, gdy utrzymują się jeszcze przymrozki, a w ciągu dnia utrzymuje się temperatura w granicach 5-8 stopni C przez co najmniej 3-5 dni. Wówczas sok w drzewie krąży najintensywniej. Im dłuższa i mroźniejsza jest zima, tym dynamiczniejszy jest proces wiosennego przepływu soku w drzewie. Więcej soku dają z reguły starsze drzewa niż młodsze.

Czytaj także: Sok ananasowy na opuchliznę

Jak przechowywać sok z brzozy?

Sok z brzozy bardzo szybko ulega fermentacji po jego pozyskaniu najlepiej przefiltrować go przez gazę i schłodzić w lodówce, przechowując w zamkniętym naczyniu, to może być butelka czy słoik. Taki sok zachowa świeżość przez 4-5 dni. Aby sok przechować dłużej, można go zamrozić w pojemnikach z pozostawieniem miejsca wolnego na rozmrażanie soku. Zamrożony sok brzozowy przechowujemy nawet kilka miesięcy. Można także pasteryzować świeży sok w temperaturze 85-90 stopni C. Taki sok wlewa się do wyparzonych butelek lub słoików z zakrętką i pasteryzuje 15 minut w gotującej się wodzie. Pasteryzowany sok można przechowywać przez rok w chłodnym, zaciemnionym miejscu.

Ile pić soku z brzozy?

Przyjmuje się, że nie powinno się przekraczać 3 szklanek soku dziennie. Najlepiej stopniowo przyzwyczajać organizm do soku, zacząć od 50 ml i zwiększać dawki do 1 szklanki dziennie.

Kto  nie może pić soku z brzozy?

Są to osoby uczulone na pyłki brzozy, ani osoby z niedrożnymi drogami moczowymi. Najlepiej działa sok wypijany na świeżo, bezpośrednio po jego pozyskaniu, ale można go wykorzystywać w różny sposób, jako bazę do różnych smoothie, herbat ziołowych, sosu do sałatek podawanych na surowo itp.

(mm)