KOMENTARZ EKSPERTA – Prof. Andrzej Frydrychowski o ustawie “Lex Szarlatan”

„Lex szarlatan” to potoczna nazwa projektu nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który ma dać państwu silniejsze narzędzia do walki z pseudo medycyną. Projekt został przyjęty przez rząd w maju 2026 r.

Moim zdaniem problem jest bardzo złożony, bo ustawa dotyka dwóch rzeczy jednocześnie:

1. realnej ochrony ludzi przed oszustwami, oraz
2. ryzyka nadmiernego ograniczenia terapii niekonwencjonalnych, naturalnych i niezależnej edukacji zdrowotnej.

Z jednej strony:

• istnieją osoby, które żerują na ciężko chorych,
• obiecują „100% wyleczenia raka”, co jest oczywiście absurdem
• odradzają diagnostykę lub leczenie w sytuacjach zagrożenia życia, obiecując wyleczenie z każdej ciężkiej choroby. Jest możliwości wyleczenia wielu chorób przewlekłych metodami naturalnymi, tylko trzeba to umieć zrobić i mieć szeroka wiedzę na ten temat
• sprzedają drogie „terapie” bez żadnej odpowiedzialności.

W takim przypadku państwo ma prawo reagować na takie sytuacje. Szczególnie gdy ktoś:

• podszywa się pod lekarza,
• zniechęca do pilnego leczenia, szczególnie w sprawach chorób ostrych
• wykorzystuje strach pacjentów dla pieniędzy.

Projekt daje Rzecznikowi Praw Pacjenta nowe uprawnienia, m.in. możliwość wydawania ostrzeżeń publicznych oraz nakazów wstrzymania działań uznanych za niebezpieczne. Kary mają sięgać nawet 1 mln zł.

Natomiast druga strona jest dużo bardziej kontrowersyjna.

Problem polega na tym, że pojęcie „praktyk pseudomedycznych” może być interpretowane bardzo szeroko. Krytycy obawiają się, według mnie słusznie, że:

• część dietetyków,
• terapeutów naturalnych,
• zielarzy,
• osób zajmujących się zdrowym stylem życia,
• edukatorów zdrowotnych,
• a nawet lekarzy wychodzących poza standardowe schematy

może znaleźć się pod presją administracyjną i zostać zmuszonymi do zaprzestania działalności.

Szczególnie wrażliwe są obszary takie jak:

• suplementacja,
• medycyna funkcjonalna,
• biohacking,
• medycyna integracyjna,
• terapie mitochondrialne,
• posty lecznicze,
• ziołolecznictwo,
• mikrobiom,
• biorezonans,
• terapie energetyczne.
• terapie częstotliwościowe

Wszystkie powyżej wymienione dziedziny są skuteczne i szeroko opisane w literaturze naukowej, tylko trzeba się na wszystkim znać i traktować wszystkie metody jako pomoc pacjentom, a nie główne źródło dochodów. Za dobrze wykonana prace należy się jednak wynagrodzenie.

I tutaj pojawia się kluczowe pytanie:
czy państwo będzie ścigało wyłącznie jawnych oszustów, czy również wszystko, co nie mieści się idealnie w aktualnym mainstreamie medycznym?

Historia medycyny pokazuje, że część rzeczy, kiedyś wyśmiewanych, później stawała się standardem:

• mikrobiom,
• wpływ stresu na choroby,
• rola snu,
• znaczenie diety,
• oś jelita–mózg,
• wpływ stanu zapalnego na choroby serca,
• neuroplastyczność,
• mitochondria w chorobach przewlekłych itd.

Dlatego istnieje uzasadniona obawa przed „zamrożeniem” innowacji lub nadmierną monopolizacją narracji medycznej, co niestety już się dzieje. Jest tu negatywna rola lobby farmaceutycznego, o czym należy pamiętać.

Moja ocena byłaby więc taka:

Co jest sensowne:

• walka z ewidentnym oszustwem,
• zakaz fałszywych obietnic wyleczenia,
• ochrona pacjentów przed manipulacją,
• reagowanie na sytuacje zagrożenia życia.

Co może być niebezpieczne:

• zbyt szeroka definicja pseudomedycyny,
• ograniczanie debaty naukowej,
• karanie za niestandardowe podejścia,
• możliwość uznaniowej interpretacji,
• utożsamienie „braku konsensusu” z „szarlatanerią”.

Najważniejsze będzie więc:

• jak dokładnie ustawa zostanie napisana,
• kto będzie interpretował przepisy,
• czy pozostawi miejsce na badania, innowacje i medycynę integracyjną,
• oraz czy będzie rozróżniała:
  • świadome oszustwo, od
  • eksperymentalnych lub komplementarnych metod komunikowanych uczciwie.

Bo istnieje ogromna różnica między stwierdzeniami:

• „ta terapia wspiera organizm, ale nie zastępuje leczenia”
• „wyrzuć leki, to cię na pewno wyleczy”.

I właśnie granica między tymi dwoma światami będzie kluczowa dla całej ustawy.

Niewątpliwie dużym problemem jest bardzo silne lobby farmacji, które za wszelka cenę pragnie leczyć wyłącznie lekami. I tutaj mamy konflikt interesów. Bo nauka to odkrywanie ciągle nowych dróg, a nie “zacementowane” poglądy osób mających interes w blokowaniu nowości.

Profesor Andrzej Frydrychowski ukończył studia medyczne w Akademii Medycznej w Gdańsku na wydziale lekarskim (obecnie Gdański Uniwersytet Medyczny). Od 1973 do 2009 roku pracował w Katedrze i Zakładzie Fizjologii Akademii Medycznej w Gdańsku. W 2010 roku zostały mu powierzone obowiązki Kierownika nowo powstałego Zakładu Fizjologii Człowieka na Wydziale Nauk o Zdrowiu Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

W 1980 roku uzyskał stopień doktora nauk medycznych, zaś w 2008 stopień doktora habilitowanego. W roku 2018 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Jest promotorem 8 prac doktorskich. Profesor Andrzej Frydrychowski jest autorem ponad 150 publikacji naukowych w tym 37 prac w czasopismach o zasięgu międzynarodowym oraz współautorem książek z serii „Skutecznie wyleczyć” – pierwszej poświęconej chorobom wirusowym i drugiej dotyczącej chorób sercowo-naczyniowych.

Profesor Frydrychowski opracował i wdrożył do produkcji unikalną w skali światowej metodę nieinwazyjnego badania i wykrywania obrzęku mózgu u człowieka nazwaną metodą Transiluminacji w Bliskiej Podczerwieni. W chwili obecnej profesor prowadzi również holistyczne leczenie pacjentów w klinice ADVITA Medycyna Zintegrowana w Bydgoszczy.