Strona główna » Korzeń goryczy – zapomniany skarb dawnych zielarzy
Fitoterapia • ZDROWIE • Ziołolecznictwo

Korzeń goryczy – zapomniany skarb dawnych zielarzy

zioła lecznicze

Goryczka żółta (Gentiana lutea), wieloletnia, dawniej znana roślina lecznica, pochodzi terenów górskich Europy Środkowej oraz Południowej (Pireneje, Alpy, Bałkany). W Polsce naturalnie występuje ona bardzo rzadko, gdyż nie jest ona rodzimą rośliną polskiej flory, ale pozyskuje się ją z importu, między innymi z Albanii. Naturalnie rośnie ona jednak na górskich łąkach, zboczach oraz pastwiskach, z podłożem bogatym w wapń. Korzeń goryczki jest najważniejszym surowcem wykorzystywanym również we współczesnym  ziołolecznictwie.

Nazwa goryczki wywodzi się od imienia króla iliryjskiego królestwa Ardiajów – Gencjusza (II w.p.n.e), który najprawdopodobniej odkrył jej lecznicze właściwości w czasach antycznych.  Przez następne stulecia korzeń oraz kłącze tejże roślinki (jako cenny surowiec zielarski) wielokrotnie wykorzystywano (po uprzednim zebraniu i ususzenia w porze jesiennej już z odpowiednio rozwiniętych roślin) do sporządzenia preparatów leczniczych w ówczesnym zielarstwie, głównie na problemy trawienne, w tym łagodne niestrawności, zgagę, nieregularne wypróżnianie, uczucie pełności po posiłku, osłabienie po chorobie oraz częściowy bądź całkowity brak apetytu (korzeń goryczki ma w sobie bowiem gorzkie związki i charakterystyczny smak, pobudzający do pracy soki trawienne i wznawiające apetyt). Prócz tego uznawano ją za środek przeciwgorączkowy, wykorzystywany w trakcie zimnicy (okresowych napadów gorączki), aczkolwiek z czasem ustąpiła ona leczenie powstałej chininie. W zielnikach z dawnych wieków wiemy też, że sporządzany z korzenia goryczki odwar (w wersji okładu) miał jakoby leczyć niegojące się od dłuższego już czasu rany na ciele. Wedle historycznych zapisów, goryczka była także dobra na problemy z wydzielaniem żółci, zwłaszcza przy pojawiającej się żółtaczce i problemach dotyczących śledziony czy też wątroby, ale nie wiem do końca czy realnie była tak skuteczna w leczeniu wszystkich wyżej wymienionych dolegliwości. Co też ciekawe, w tych dawnych recepturach zielarskich (przetrzymywanych w ówczesnych w aptekach) stosowano także goryczkę w postaci sporządzanych odwarów, nalewek na winie lub innym, mocniejszym alkoholu do stosowania wewnętrznego oraz zewnętrznego.

Goryczka – kiedy stosować ją w terapii, a kiedy zaprzestać

Dziś, współczesna fitoterapia, w tym Europejska Agencja Leków, uznaje jednak z pewnymi zastrzeżeniami tradycyjne stosowanie tworzonych aktualnie preparatów z korzenia goryczki jedynie w przypadku (jak przed wiekami zresztą) przejściowego braku apetytu i wyjątkowo łagodnych dolegliwości trawiennych. Oczywiście są przypadki, kiedy jej zastosowanie jest raczej niewskazane, jak w przypadku osób z chorobą wrzodową (dwunastnicy bądź żołądka), cierpiących na nadmierne wydzielanie kwasu solnego, objawy refluksu żołądkowo-przełykowego, zgagę, dla dzieci poniżej 18 roku życia (samodzielnie decydując się na podawanie im preparatów z korzenia goryczki), kobiet w ciąży i w trakcie karmienia (bez uprzedniej konsultacji z lekarzem bądź aptekarzem, nawet jeśli owa roślina jest pochodzenia naturalnego), a także po znacznie dłuższym niż potencjalne 10-14 dni znikomym braku apetytu i uciążliwych dolegliwościach brzucha. Nieodpowiednie zastosowanie goryczki może przyczynić się do bólu głowy, wymiotów, dolegliwości żołądkowych bądź nudności. Ponadto osoby przyjmujące regularnie pewne leki, wspomagające walkę z długoletnimi często chorobami przewodu pokarmowego, jak najszybciej powinny omówić stosowanie preparatu z goryczki ze swoim medykiem.  

Goryczka żółta to nadal wysoko ceniona roślina lecznicza w ziołolecznictwie, gdyż jej korzeń od wielu wieków stosowany był przy różnych ludzkich dolegliwościach, zarówno związanych z brakiem apetytu, bólami żołądka czy procesami trawiennymi. Należy jednak w tym wszystkim ciągle pamiętać, że nawet tak długoletnia tradycja stosowania goryczki w fitoterapii nie daje żadnej pewności jej skuteczności w leczeniu wspomnianych problemów zdrowotnych. Bez wątpienia jest jednak ona jedną z ważniejszych roślin w medycynie, także w tej XXI-wiecznej, aczkolwiek jej zastosowanie zawsze powinno być oparte na wiedzy o jej historycznych właściwościach jak i też na badaniach klinicznych, ciągle aktualizowanych przez grono wybitnych badaczy.

Agnieszka Banaś

Nota redakcyjna: Naturazdrowie.com ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby publikowane informacje były poprawne merytorycznie, jednakże każda decyzja dotycząca leczenia powinna być skonsultowana z lekarzem. Regulamin serwisu

Tematy

Reklama

Reklama