Bodziszek cuchnący – chwast z medycyny ludowej na różne dolegliwości wątroby i nerek

Bodziszek cuchnący jest chwastem, ale po bliższym przyjrzeniu okazuje się, że ta niepozorna na pierwszy rzut oka roślina ma lecznicze właściwości i zastosowanie. Wspomaga m.in. terapię chorób wątroby i nerek oraz działa kojąco i regenerująco na skórę. Co to ziele kryje w sobie?

Bodziszek cuchnący i jego specyfika

Bodziszek cuchnący należy do rodziny bodziszkowatych, jest krewnym geranium, blisko spokrewniony z pelargonią pachnącą. Wiele roślin z tej rodziny to cenione zioła o leczniczym działaniu. W medycynie ludowej budziszek cuchnący znany jest także jako ziele św. Roberta, pychawiec, bocianie lub żurawie noski. Bardzo charakterystyczny zapach budziszka, pachnie jak pluskwy albo zgnilizna, ma przykry, raczej odstraszający, nieco mdły zapach, który doczekał się nazwy zwyczajowej. Z powodu zapachu większość ludzi omija go szerokim łukiem. Ale ten cuchnący zapach znika po wysuszeniu rośliny lub zalaniu jej wrzątkiem. Jeżeli chodzi o właściwości budziszek był wykorzystywany w medycynie ludowej i nadal jest ceniony w ziołolecznictwie.  Jest on jednym z najsilniejszych regeneratorów skóry i absolutnym pogromcą bielactwa. Jest prawdziwym dermatologicznym cudotwórcą z trawnika. Wyrównuje koloryt skóry, związki w nim zawarte wspierają repigmentację skóry, co jest ogromnym dobroczynnym wsparciem przy problemach z bielactwem. Błyskawicznie goi rany, działa ściągająco i antyseptycznie. Generalnie leczy egzemy, owrzodzenia, liszaje, trudno gojące się rany. Ma także zastosowanie w zabiegach liftingujących. Zwęża pory i ujędrnia skórę, nadaje się znakomicie do pielęgnacji cery dojrzałej.

Medycyna ludowa i jej receptury

W dawnej medycynie ludowej budziszek cuchnący był wykorzystywany przy różnych problemach gastrycznych, biegunkach, bólach brzucha. Napar z ziela zalecano do picia także przy problemach układu moczowego i na wszelkie zmiany skórne, takie jak wypryski i owrzodzenia. Ziele zbierano w okresie kwitnienia, trwającym od maja do września i suszono. Z suszu sporządzano z reguły napary, zaś świeże zioło wykorzystywano do maści i okłady, i stosowano je zewnętrznie na skórę. Medycyna ludowa zna budziszka od wielu pokoleń i korzystała z niego od bardzo dawna. Wśród historycznych receptur można znaleźć i takie przykłady: nalewkę z budziszka cuchnącego na krwawienie i „słabość kobiecą” czy okład na liszaje i „zepsutą” skórę.

Czytaj także: Zioła pod lupą nauki: co nowego odkryto o ich działaniu na żołądek i układ trawienny

Nalewka z budziszka cuchnącego

100 g świeżego lub suszonego ziela budziszka cuchnącego, 500 ml alkoholu 40-60%. Ziele zalewano alkoholem, szczelnie zamykano i odstawiano w chłodne, ciemne miejsce na 7 dni. Codziennie wstrząsano naczyniem. Po upływie tygodnia nalewkę filtrowano, a pozostałe ziele dodatkowo gotowano przez 10 minut w dwóch częściach gorącej wody, po czym wywar łączono z alkoholem. Tak przygotowaną nalewkę stosowano na obfite miesiączki, krwotoki z nosa, hemoroidy, „kruchość” naczyń, osłabienie po utracie krwi. Źródła zielarskie zalecały przyjmowanie nalewki 3-4 razy dziennie po około 4 ml.

Właściwości lecznicze budziszka cuchnącego

Budziszek cuchnący mimo że jest chwastem, został dokładnie przebadany pod kątem leczniczych właściwości. Naukowcy przyglądając się i weryfikując substancje lecznicze stwierdzili obecność między innymi tanin, flawonoidów, kwasów fenolowych, witamin i olejków eterycznych. Dzięki obecności aktywnych biologicznie składników budziszek cuchnący posiada szerokie zastosowanie lecznicze. Wiadomo dziś, że działa przeciwzapalnie, antyseptycznie, przeciwkrwotocznie i przeciwbiegunkowo. Stwierdzono, że ziele budziszka cuchnącego wpływa korzystnie na regenerację miąższu wątroby i nerek. Naukowcy koncentrują się szczególnie na wysokiej aktywności antyoksydacyjnej budziszka. Trwają badania nad antynowotworowym działaniem wyciągów alkoholowych z tej, jak się okazuje, fantastycznej rośliny. W wielu publikacjach podkreśla się także wpływ wyciągów z budziszka cuchnącego na gospodarkę węglowodanową organizmu.   

Okład na liszaje i „zepsutą” skórę

Okład, o którym mowa jest wieloskładniową mieszanką złożoną z 50 g ziela budziszka cuchnącego, 50 g szałwii, 50 g hyzopu, 50 g fiołka trójbarwnego, 50 g gwiazdnicy. Dwie łyżeczki dobrze wymieszanej mieszanki zalewano szklanką wrzątku i parzono pod przykryciem około 15 minut. Po ostudzeniu mikstury wykorzystywano ją w formie okładu na liszaje, przemywano wrzody, stosowano jako kompresy na egzemę, obmywano odleżyny i trudno gojące się rany. Z takich receptur korzystano chętnie na Podkarpaciu i w zakonach klasztornych. Z budziszka cuchnącego robiono także napar, który wlewano do kąpieli. Kuracja wodna dotyczyła leczenia bielactwa – ok. 20 g ziela zalewano wrzątkiem i cały napar wlewano do kąpieli.  

Budziszek cuchnący poprzez działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne jest stosowany przy problemach skórnych i infekcji błon śluzowych. Ma on zastosowanie w kuracjach trądzikowych, łojotokowym zapaleniu skóry, owrzodzeniach. Budziszek cuchnący łagodzi objawy egzemy, atopowego zapalenia skóry, łuszczycy. W formie okładów zaleca się przemywanie spojówek i powiek w przypadku stanów zapalnych.

Okłady na oczy zmniejszają obrzęki i zaczerwienienia. Z kolei nasiadówki i płukanki z budziszka cuchnącego mogą być pomocne w przypadku infekcji narządów płciowych i łagodzeniu objawów hemoroidów. W dawnej medycynie ludowej ziele rozgniatano i przykładano do ran i wrzodów. Odwar z ziela i korzenia służył do leczenia biegunki czerwonki, hamowania krwotoków z nosa. Medycyna ludowa postrzega budziszka cuchnącego jako lek na bielactwo. Budziszek cuchnący uleczy nerki, wątrobę i trądzik.

Składniki aktywne budziszka cuchnącego

Budziszek cuchnący zawiera w sobie garbniki, flawonoidy, kwasy fenolowe, witaminę C, kwas jabłkowy, kwas cytrynowy, maltol, geraninę (gorczyczka), olejek eteryczny. Wśród flawonoidów znajdziemy między innymi: rutozyd, hiperozyd, kwercetynę, glikozydy kemferolowe, astragalinę.   

Budziszek cuchnący na wątrobę

Dzięki właściwościom pobudzającym wpływa na namnażanie i regenerację komórek wątroby, wyciągi z ziela budziszka zalecane są w chorobach wątroby. Pomocniczo w niewydolności wątroby, jej zapaleniu, marskości, a także w stanach rakowych. Substancje aktywne zawarte w ziele budziszka chronią przed toksycznym wpływem produktów przemiany materii, a jednocześnie przyspieszają procesy ich wydalania z organizmu.