Intymność po menopauzie. Temat, o który wciąż trzeba zapytać

W przerwie reklamowej pojawia się mężczyzna, lekki uśmiech, niebieska tabletka i obietnica, że wszystko wróci do normy. Reklama problemów z erekcją ma swój slogan, melodyjkę i miejsce w telewizji ogólnokrajowej. Zmiany intymne po menopauzie, mimo, że równie częste i realne, nie mają niczego z tego. Nie mają reklamy, a często nawet nazwy, którą dałoby się wypowiedzieć w rozmowie.

Liczby, które pokazują tę nierówność

Międzynarodowe badanie CLOSER, przeprowadzone na ponad 4100 kobietach po menopauzie i tylu ich partnerach w dziewięciu krajach, pokazało, jak różnie rozmawiamy o problemach intymnych kobiet i mężczyzn. 75% kobiet zadeklarowało, że rozmawiałoby z partnerem o jego problemach z erekcją. Natomiast o własnych zmianach intymnych związanych z menopauzą kobiety mówiły znacznie mniej swobodnie. W Kanadzie niemal co czwarta przyznała, że czuje się niekomfortowo, rozmawiając o tym nawet z najbliższą osobą.

Tymczasem skala objawów nie jest marginalna. Przegląd systematyczny opublikowany przez Agency for Healthcare Research and Quality szacuje, że objawy zespołu moczowo-płciowego menopauzy – to formalna nazwa dolegliwości, które mogą obejmować m.in. suchość i podrażnienie okolic intymnych – dotyczą od 13 do nawet 87% kobiet po menopauzie, zależnie od tego, jak definiuje się objawy i jak o nie pyta. Wiele kobiet nie wspomina o nich lekarzowi. A często to one muszą rozpocząć rozmowę, bo pytanie o zdrowie intymne nie zawsze pada podczas wizyty.

Co się właściwie zmienia w ciele

Spadek estrogenów po menopauzie wpływa na tkanki pochwy, sromu i dolnych dróg moczowych szerzej, niż sugeruje słowo „suchość”. Tkanki mogą stawać się cieńsze, mniej elastyczne i bardziej podatne na podrażnienia. Stąd nie tylko dyskomfort podczas bliskości, ale też pieczenie, ból, a u części kobiet częstsze parcie na pęcherz czy nawracające infekcje dróg moczowych.

To proces związany ze zmianami hormonalnymi, choć nie każda kobieta doświadcza tych objawów w takim samym stopniu. Dla jednych są ledwie zauważalne, za to dla innych potrafią znacząco wpływać na codzienny komfort i życie intymne.

Cena milczenia

Skutki tych zmian i ich wpływ na relacje CLOSER mierzył konkretnymi liczbami. 66% kobiet deklarowało unikanie bliskości fizycznej z powodu bólu, a 63% – z powodu spadku libido związanego z tymi zmianami. Po drugiej stronie 68% partnerów zauważało spadek częstotliwości zbliżeń, a w Kanadzie 26% mężczyzn mówiło, że współżycie ustało całkowicie. Dodatkowo jedna piąta kobiet deklarowała poczucie emocjonalnego oddalenia od partnera.

Nie musi to oznaczać, że zniknęły miłość czy pociąg fizyczny. Czasem między dwojgiem ludzi pojawia się po prostu temat, o którym oboje nie wiedzą, jak zacząć mówić. Ból czy dyskomfort mogą sprawić, że kobieta zaczyna unikać zbliżeń, partner odbiera to jako brak zainteresowania, a obie strony pozostają z własnymi domysłami.

Polska cisza ma swoją specyfikę

Badanie GfK Polonia pokazuje, jak głęboko ten temat jest u nas zakorzeniony w sferze tabu. Objawy suchości intymnej deklarowało 23% Polek w wieku 30–60 lat, a wśród kobiet po menopauzie – już 30%. Mimo to zaledwie 10% powiedziałoby o tym mężowi, 15% – przyjaciółce, a matce czy siostrze – od 4 do 5%. Dwie trzecie badanych uznawało ten temat za trudny, a ponad połowa – za tabu.

Jest jednak w tych danych jeden ważny punkt: trzy czwarte badanych wskazywało, że najchętniej rozmawiałoby o tym z ginekologiem. To sugeruje, że problemem niekoniecznie jest brak potrzeby pomocy, lecz trudność w rozpoczęciu rozmowy. W rozmowie o zdrowiu kobiety po menopauzie temat intymności wciąż często zostaje na marginesie, mimo że dla części pacjentek ma bezpośrednie przełożenie na komfort życia i relacje.

Co realnie pomaga przełamać tę ciszę

Nie trzeba się z tym po prostu godzić. Objawy zespołu moczowo-płciowego menopauzy można skutecznie łagodzić, a wybór metod jest dość szeroki: od miejscowej terapii hormonalnej o niewielkim wchłanianiu ogólnoustrojowym, przez niehormonalne preparaty nawilżające, po fizjoterapię uroginekologiczną. To, co będzie odpowiednie, zależy od objawów, historii zdrowia i indywidualnej sytuacji kobiety. 

Przy niektórych schorzeniach, na przykład po leczeniu onkologicznym, dobór metody wymaga szczególnej rozwagi, dlatego właśnie rozmowa z lekarzem, a nie samodzielny wybór preparatu z apteki, jest tu dobrym punktem wyjścia.

Warto przy tym pamiętać, że intymność może mieć wiele form, a celem postępowania jest przede wszystkim poprawa komfortu, zdrowia i jakości życia.

Najtrudniejszym krokiem bywa jednak pierwsze zdanie. Pomaga konkret. Nie „coś mnie boli”, tylko wprost: „odczuwam suchość i dyskomfort podczas współżycia, od kiedy mam menopauzę, i chciałabym wiedzieć, jakie mam możliwości”. Bo mimo, że ginekolodzy słyszą takie zdania regularnie, to dla osoby, która je wypowiada, bywa to jedyny raz w roku, kiedy w ogóle mówi o tym na głos.

Reklama tabletki na erekcję leci w przerwie między wiadomościami, bo ten problem od dawna ma swoje miejsce w publicznej rozmowie o zdrowiu. Drugiej stronie tej samej historii – zmianom intymnym po menopauzie – takiej rozmowy wciąż brakuje. Można ją zacząć samemu, choćby w gabinecie ginekologicznym, gdzie naprawdę nie trzeba się obawiać, że ktoś będzie zaskoczony takim pytaniem.

Źródła:

• CLOSER survey (CLarifying Vaginal Atrophy’s Impact On SEx and Relationships) – międzynarodowe badanie przeprowadzone na ponad 4100 kobietach po menopauzie i ponad 4100 ich partnerach w dziewięciu krajach, Climacteric, 2013; PMID: 23731983.
• Danan ER, Diem S, Sowerby C, et al. Genitourinary Syndrome of Menopause: A Systematic Review. Comparative Effectiveness Review No. 272. Agency for Healthcare Research and Quality (US), 2024.
• GfK Polonia, badanie dotyczące suchości intymnej u Polek (badanie komercyjne, zlecone przez producenta preparatów ginekologicznych, udostępnione publicznie w materiałach edukacyjnych) – dane dotyczące rozpowszechnienia objawów i gotowości do rozmowy o problemie.