Zadbaj o oczy po 60. roku życia

Wraz z upływem lat wzrok zaczyna się pogarszać, a same oczy narażone są na wiele różnych chorób. Wiele zmian można opóźnić, a same schorzenia łagodzić stosując się do prostych zasad związanych z ruchem, dietą czy ziołolecznictwem.

Choroby oczu u seniorów

Pogorszenie się widzenia z upływem lat to rzecz normalna, pierwsze zmiany u wielu osób pojawiają się już po 40. roku życia. Uważa się, że prezbiopia, czyli osłabienie elastyczności soczewki oka po 60. roku życia dotyka niemal każdego – problem ten przejawia się pogorszeniem widzenia z bliska, trudniej nam skupić wzrok na obiektach, które trzymamy blisko oczu. Seniorzy mają bardzo często problemy z suchym okiem, mowa tu zwłaszcza o kobietach po menopauzie. Zaczynają się kłopoty z zaćmą, a także rozmyte widzenie. To drugie najczęściej jest efektem innych chorób trawiących organizm, więc gdy nasz wzrok staje się niewyraźny lub na przykład widzimy podwójnie, powinniśmy skonsultować to z lekarzem, bardzo często przyczyną jest cukrzyca, nadciśnienie lub zaburzenia immunologiczne, i to właśnie nimi powinniśmy się zająć w pierwszej kolejności. To nie wszystkie problemy seniorów, jest jeszcze jaskra i zwyrodnienie plamki żółtej, uważane za najczęstszą przyczynę trwałej utraty wzroku… Nasilać mogą się męty (te widziane w polu widzenia kreski, kropki mogą pojawiać się i wcześniej, ale nie w takim natężeniu) i błyski, a więc fotopsje – to jakby małe wyładowania, iskierki, rozbłyski, które widzimy, gdy ciało szkliste kurczy się i „ciągnie” siatkówkę. Rzadkim, ale uciążliwym problemem jest epifora, nadmierne łzawienie oczu, u osób starszych wywoływane przez opadanie powiek.

Cyfrowe zmęczenie oczu

Zbyt wiele czasu przed ekranem – ten problem nie dotyczy już tylko dzieci i młodzieży. Seniorzy także spędzają wiele czasu przed telewizorem, monitorem komputera czy telefonem/smartfonem. Światło i promienie emitowane przez te urządzenia przeciążają nasz wzrok – to tak zwany syndrom widzenia komputerowego lub cyfrowe zmęczenie oczu. Nie jest to jednostka chorobowa, ale może nasilać inne schorzenia oczu lub do nich prowadzić (badania pokazały, że niebieskie światło w nadmiarze prowadzi do powolnej degeneracji siatkówki). Spędzanie zbyt długiego czasu przed ekranami przede wszystkim wysusza oczy, ale może także prowadzić do niewyraźnego widzenia. Odprężeniem dla oczu jest wyjście na zewnątrz lub, jeśli nie mamy takiej możliwości, patrzenie w dal. Jeśli już musimy patrzeć w ekrany, róbmy to z odpowiedniej odległości, z przerwami (najlepiej co ok. 20 minut), używając filtrów i okularów ekranowych. Postarajmy się też co pewien czas poruszać oczami i… często mrugać.

Sen i stres a widzenie

Stres oddziałuje na cały nasz organizm. Także na oczy, gdyż wytwarzający się w takiej sytuacji dużych ilościach kortyzol jest dla nich szkodliwy, badania pokazują, że może przyczyniać się do rozwoju wielu schorzeń oczu, od neuropatii nerwu wzrokowego, przez jaskrę po zwyrodnienie plamki żółtej. Dobrze więc znaleźć zajęcia – ćwiczenia, kontakty z innymi, medytacje – które pomogą się odstresować. Brak snu też wpływa na stan oczu – suchość, drgania powiek, swędzenie to właśnie efekt takich zaburzeń. Bezdech senny zaś został uznany za jeden z czynników pogłębiających rozwój jaskry.

Dieta zadba o wzrok

Wśród innych czynników nasilających problemy ze wzrokiem są nałogi, na czele z paleniem papierosów, a także brak ochrony przed światłem UV – ciemne okulary, przebywanie w cieniu w porze, gdy słońce najmocniej operuje są punktem obowiązkowym. Nikomu już dziś nie trzeba przypominać, jak ważna jest dieta – luteina, zeaksantyna, witaminy A, E i C, żelazo, cynk, kwasy omega-3 to podstawa w dbaniu o wzrok. U osób w złym stanie zdrowia lub z zespołem złego wchłaniania najlepiej w formie suplementacji. Ogólnie na stole powinny się pojawiać owoce cytrusowe, warzywa liściaste, orzechy i nasiona, strączkowe, owoce morza/ryby i dobrej jakości mięso (w tym podroby i porcje rosołowe). Świetnym rozwiązaniem jest tutaj dieta śródziemnomorska. Na drugim biegunie są „śmieciowe jedzenia”, z wyjątkowo szkodliwymi dla oczu rafinowanymi tłuszczami roślinnymi (duży wpływ na zwyrodnienie plamki żółtej), rafinowanymi węglowodanami, nadmiarem cukru i sodu.

Aktywność fizyczna elementem poprawy oczu

Na narząd wzroku wpływ ma nasza każda aktywność fizyczna, gdyż każdy ruch zwiększa przepływ krwi, w tym do oczu. Ćwiczenia aerobowe mogą dodatkowo pomóc obniżyć ciśnienie wewnątrz oczu, a to chroni komórki zwojowe siatkówki. Poza tym ruch pomaga w przypadku wielu chorób powiązanych z problemami ze wzrokiem, a więc cukrzycą czy nadciśnieniem. Znanych jest też wiele ćwiczeń dla samych oczu, są one nieskomplikowane i można je wykonać w dowolnym miejscu i czasie – to powolne mruganie (w seriach powtórzeń), skupianie wzroku na czymś (na przykład na palcu/ołówku, za którym wodzimy wzrokiem), patrzenie w dal czy palming oczu. Pod tą ostatnią nazwą kryje się technika odprężania oczu podczas zakrywania ich dłonią bez dociskania do powiek.

Ziołoterapia wspierająca oczy

Zioła mogą być również naturalnym i skutecznym wsparciem dla oczu seniora. Do szczególnie polecanych darów natury w tym zakresie należy aksamitka wzniesiona z dużą zawartością luteiny i zeaksantyny, nagietek lekarski (im bardziej pomarańczowy, tym lepiej), chaber bławatek, stosowany na różnego typu podrażnienia oczu i przemęczenia tegoż narządu, borówka czernica poprawiająca mikrokrążenie w siatkówce (poza tym, to ciekawostka, wpływa na lepsze widzenie zmierzchowe), miłorząb dwuklapowy (poprawa ukrwienia siatkówki i nerwu wzrokowego) oraz świetlik lekarski, w formie okładów pomocny przy stanach zapalnych i podrażnieniach (podobnie działa rumianek i ziele fiołka trójbarwnego). Zalecane są ponadto owoce aronii (uelastycznianie naczynek krwionośnych), czarnej porzeczki (zwiększenie produkcji kolagenu) i winorośli (lepszy przepływ krwi w oku, działanie protekcyjne przy chorobach przewlekłych szkodzących oczom). Na suche oczy i syndrom widzenia komputerowego z kolei, oprócz wspomnianego nagietka czy świetlika, także napary z herbaty (zielonej i czarnej), ziele serdecznika lub liście babki lancetowatej. Nie zapominajmy też o przyprawach – w bazylii (zeaksantyna, flawonoidy), cynamonie (polifenole, beta-karoten), kurkumie (kurkumina) czy szafranie (krocyna, krocetyna) są związki pomagające w różnych problemach ze wzrokiem.

Jan Matul

żródła:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3693724

https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/diet-nutrition

https://www.seniorhelpers.com/ca/san-diego-metro/resources/blogs/2024-08-19

https://www.centrumfitoterapii.pl/aktualnosci/ziola-stosowane-zewnetrznie-w-chorobach-okulistycznych