Nadmiar tłuszczu szkodzi wątrobie

Rak wątroby w formie pierwotnej jest jednym z pięciu najczęściej występujących nowotworów. Rokowania przy wykryciu w późniejszym stadium są złe. Naukowcy z MIT potwierdzili w artykule w magazynie „Cell”, że jednym z najczęstszych czynników wywołujących raka wątroby jest dieta bardzo bogata w tłuszcze.

Ogólnie dość szybko prowadzi ona do powstania przewlekłych stanów zapalnych tego narządu i gromadzenia się w nim tłuszczu, a więc do stłuszczenia wątroby (oczywiście to jeden z powodów, drugim może być długotrwałe nadużywanie alkoholu). Dieta taka przy okazji przebudowuje komórki wątroby czyniąc je bardziej podatnymi na rozwój nowotworów. Dzieje się to w dosyć niecodzienny sposób, mianowicie dojrzałe hepatocyty pod wpływem dużej ilości tłuszczów zmieniają się w… niedojrzałe formy, wracają do stanu, w którym przypominają komórki macierzyste, a te łatwiej atakować. Nie czynią tego jednak bez powodu – to ich mechanizm ochronny pozwalający w miarę bezboleśnie przetrwać niekorzystne dla nich warunki, za które odpowiada wspomniana dieta. Coś za coś jednak – aktywując jedne funkcje przy okazji wyłączają enzymy metaboliczne i wydzielające białka, a to zaburza ich prawidłowe funkcjonowanie.

Czytaj także: Wątroba – jak chronić ją przed uszkodzeniami?

Kompromis w kwestii zdrowia wątroby

Constantine Tzounas z MIT określiła to jako kompromis: „To naprawdę wygląda na kompromis, w którym priorytetem jest to, co jest dobre dla pojedynczej komórki, aby mogła przetrwać w stresującym środowisku, kosztem tego, co powinna robić cała tkanka”. Zmiany takie mogą postępować w różnym tempie, czasem bardzo szybko, wręcz z dnia na dzień, a czasem rozwijają się przez długi czas (ale bagatelizowane przynoszą tragiczne rezultaty – badane myszy na długotrwałej diecie z wysoką ilością tłuszczu ostatecznie niemal wszystkie zachorowały na nowotwory wątroby). Komórki, które „odrzuciły” swą dojrzałość, w przypadku mutacji nie mają większych szans się bronić, stają się idealnymi kandydatami, by rozwijać charakterystyczne cechy komórek rakowych. Przy okazji warto zaznaczyć, ze choć badania prowadzono na gryzoniach, to porównano wszelkie dane z danymi ludzi cierpiących na różne stadia stłuszczenia wątroby – wyniki i przebieg zmian chorobowych wykazał ten sam model. Oczywiście trzeba brać pod uwagę długość życia myszy a człowieka – u myszy rak wątroby po takiej diecie tworzył się przecięcie w rok, co u ludzi odpowiada mniej więcej 18-20 latom. Badaczom z MIT udało się jednak przy okazji ustalić kilka czynników (przede wszystkim genów), które odpowiadają za taki stan rzeczy i przyczyniają się do wspomnianej przemiany, co w przyszłości może być wykorzystane przy produkcji leków zapobiegających rozwojowi nowotworów wątroby u osób z grupy wysokiego ryzyka.

Jan Matul

https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)01366-2

https://news.mit.edu/2025/study-high-fat-diets-make-liver-cells-more-likely-become-cancerous-1222