Naukowcy zidentyfikowali możliwy mechanizm upośledzenia pamięci po COVID-19

Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie Brain Communications rzucają nowe światło na molekularne podłoże przewlekłych zaburzeń poznawczych po przebyciu COVID-19, powszechnie określanych jako „long COVID” lub brain fog. Naukowcy z Japonii, kierowani przez prof. Takuya Takahashi’ego z Graduate School of Medicine Uniwersytetu w Yokohamie, przeprowadzili badanie, w którym wykorzystali zaawansowaną technikę obrazowania mózgu – pozytonową tomografię emisyjną (PET) z radioznacznikiem [¹¹C]K-2, aby zmierzyć gęstość receptorów AMPA w mózgach badanych osób. Receptory AMPA są białkami synaptycznymi kluczowymi dla przekazywania sygnałów nerwowych oraz procesów pamięci i uczenia się.

W badaniu uczestniczyło 30 pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami funkcji poznawczych po COVID-19 oraz 80 zdrowych ochotników bez zdiagnozowanych zaburzeń neuropsychiatrycznych. Analiza obrazów PET wykazała, że u osób z brain fog występowała znacząco podwyższona gęstość receptorów AMPA w dużych obszarach mózgu w porównaniu z grupą kontrolną, co może świadczyć o ogólnoustrojowym wzroście tych receptorów w centralnym układzie nerwowym.

Dalsze badania statystyczne wykazały, że poziom gęstości AMPA był powiązany z obecnością markerów zapalnych we krwi, co sugeruje możliwy związek między odpowiedzią immunologiczną organizmu a zmianami molekularnymi w mózgu. W modelu klasyfikacyjnym opartym na danych z PET, naukowcy osiągnęli 100 % czułości i około 91 % specyficzności w odróżnianiu pacjentów z cognitive long COVID od zdrowych ochotników, co wskazuje na potencjał tej metody jako narzędzia diagnostycznego.

Nadmierna stymulacja neuronów

Autorzy badania podkreślają, że tak szerokie zwiększenie liczby receptorów AMPA może prowadzić do nieprawidłowego przetwarzania informacji w mózgu, a przez nadmierne pobudzenie sygnałów nerwowych nawet zwiększać ryzyko uszkodzenia neuronów wskutek tzw. excitotoxicity. To zjawisko polega na nadmiernej stymulacji neuronów, co może powodować ich uszkodzenie lub śmierć.

W podsumowaniu badacze formułują hipotezę, że obrazowanie PET receptorów AMPA mogłoby stanowić podstawę diagnostyczną dla pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami poznawczymi po COVID-19, oraz że istnieje potencjalna możliwość terapii ukierunkowanej na modulowanie aktywności tych receptorów. Jako jedną z możliwych strategii terapeutycznych proponują badanie antagonistów receptorów AMPA, takich jak lek perampanel, w przyszłych dużych badaniach klinicznych.

Czytaj też: Zioła w walce z long COVID – co naprawdę wiemy? Przegląd badań i doświadczeń fitoterapeutów

Czy istnieje holistyczne podejście do mgły mózgowej i skutków Long Covid?

Nie ma obecnie jednej potwierdzonej, holistycznej metody leczenia zaburzeń poznawczych w long COVID, ale istnieją podejścia kompleksowe, które mogą wspierać regenerację układu nerwowego i zmniejszać stan zapalny. Holistyczne podejście oznacza pracę równocześnie nad układem nerwowym, odpornościowym, metabolicznym i psychicznym.

Poniżej najważniejsze elementy takiego podejścia:

1️⃣ Redukcja stanu zapalnego

Ponieważ badania sugerują związek zaburzeń poznawczych z aktywacją zapalną, celem jest obniżenie przewlekłego stanu zapalnego:

• dieta przeciwzapalna (śródziemnomorska, bogata w warzywa, owoce jagodowe, tłuste ryby, oliwę, orzechy),
• ograniczenie cukru, żywności wysokoprzetworzonej i alkoholu,
• wsparcie mikrobioty jelitowej (błonnik, fermentowane produkty, ewentualnie probiotyki).

2️⃣ Regulacja układu nerwowego (autonomicznego)

W long COVID często obserwuje się dysautonomię i nadmierną aktywację stresową:

• ćwiczenia oddechowe (np. wydłużony wydech, oddychanie przeponowe),
• łagodna joga, tai-chi,
• medytacja uważności,
• terapia nerwu błędnego (np. ekspozycja na zimno, śpiew, humming).

3️⃣ Stopniowa rehabilitacja poznawcza

• trening pamięci i koncentracji (aplikacje, ćwiczenia neuropsychologiczne),
• metoda „pacing” — zarządzanie energią, aby nie prowokować zaostrzeń,
• krótkie, regularne sesje zamiast intensywnych obciążeń.

4️⃣ Sen jako kluczowy element regeneracji

Sen wpływa na oczyszczanie mózgu (układ glimfatyczny):

• stałe godziny snu,
• ograniczenie światła niebieskiego wieczorem,
• ekspozycja na światło dzienne rano,
• ewentualna konsultacja w kierunku bezdechu sennego.

5️⃣ Wsparcie metaboliczne i mitochondrialne

Część badaczy sugeruje zaburzenia energetyczne komórek:

• umiarkowana aktywność fizyczna dostosowana do tolerancji,
• odpowiedni poziom witaminy D, B12, żelaza,
• kwasy omega-3 (EPA/DHA),
• koenzym Q10 (po konsultacji z lekarzem).

6️⃣ Opieka medyczna

Holistyczne podejście nie wyklucza klasycznej medycyny. Warto:

• monitorować markery zapalne,
• rozważyć konsultację neurologiczną,
• sprawdzić funkcje tarczycy, poziom glukozy, ferrytyny.

Co ważne?

Holistyczne podejście nie „blokuje receptorów AMPA” bezpośrednio, ale może:

• zmniejszać nadmierną pobudliwość układu nerwowego,
• redukować stan zapalny,
• poprawiać neuroplastyczność,
• wspierać regenerację synaptyczną.

Najlepsze efekty zwykle daje połączenie kilku elementów, a poprawa bywa stopniowa (tygodnie–miesiące).

Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41036177