Strona główna » Czy można spowolnić starzenie, regulując metabolizm? Leki GLP-1 zaskakują naukowców
NEWS • News tygodnia

Czy można spowolnić starzenie, regulując metabolizm? Leki GLP-1 zaskakują naukowców

Ozempik a longevity
Ozempik

Starzenie organizmu to znacznie więcej niż zmarszczki, siwe włosy i stopniowa utrata sprawności. To również zmiany zachodzące na poziomie komórek, narastający stan zapalny i coraz mniej wydolny metabolizm. Naukowcy poszukują sposobów, by spowolnić te procesy. Jednym z najbardziej zaskakujących kierunków badań stały się leki stosowane w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2. Czy substancje takie jak semaglutyd mogą wpływać na biologiczny wiek organizmu? Pierwsze wyniki są intrygujące.

Metabolizm a długowieczność. Dlaczego naukowcy zainteresowali się lekami GLP-1?

Współczesna nauka coraz częściej postrzega starzenie jako proces, na który można wpływać. Nie chodzi przy tym wyłącznie o wydłużanie życia, ale przede wszystkim o zachowanie sprawności, dobrego funkcjonowania mózgu, serca i układu odpornościowego. Właśnie dlatego tak duże zainteresowanie budzą badania nad metabolizmem. Jednym z ich bohaterów są agoniści receptora GLP-1, czyli substancje wykorzystywane w terapii cukrzycy typu 2 i otyłości. Należą do nich semaglutyd, znany z preparatów Ozempic i Wegovy, oraz tirzepatyd, stosowany m.in. w leku Mounjaro. Ich podstawowe działanie polega na regulowaniu gospodarki glukozowej, wpływaniu na wydzielanie insuliny, ograniczaniu apetytu i spowalnianiu opróżniania żołądka. Jednak zainteresowanie naukowców wykracza dziś poza kontrolę masy ciała.

Dlaczego? Ponieważ zaburzenia metaboliczne, insulinooporność, otyłość trzewna i przewlekły stan zapalny należą do czynników, które mogą przyspieszać rozwój chorób związanych z wiekiem. Poprawa funkcjonowania metabolizmu może więc mieć znaczenie nie tylko dla sylwetki, lecz także dla długoterminowego zdrowia.

Biologiczny wiek młodszy nawet o sześć lat? Zaskakujące wyniki analiz

Podczas konferencji Aging Research and Drug Discovery w Bostonie przedstawiono wyniki analizy dotyczącej tirzepatydu. Badacze wykorzystali dane z badania SURMOUNT-5, porównującego działanie tirzepatydu i semaglutydu u osób z otyłością. Szczególną uwagę zwróciła podgrupa 71 uczestników powyżej 50. roku życia przyjmujących tirzepatyd. Naukowcy przyjrzeli się tzw. zegarom epigenetycznym, które szacują biologiczny wiek organizmu na podstawie określonych zmian chemicznych w DNA.

W niektórych analizowanych wskaźnikach zaobserwowano poprawę odpowiadającą nawet 3–6 latom różnicy w wieku biologicznym. Co to właściwie oznacza? Wiek metrykalny informuje, ile mamy lat, natomiast wiek biologiczny ma odzwierciedlać kondycję organizmu i tempo zachodzących w nim zmian. Nie zawsze te dwie wartości są sobie równe. Trzeba jednak zachować ostrożność w interpretacji wyników. Przedstawione dane dotyczą określonych markerów, a nie rzeczywistego cofnięcia procesu starzenia. Nie dowodzą również, że osoby przyjmujące tirzepatyd będą żyły o kilka lat dłużej. To interesujący kierunek badań, który wymaga dalszego potwierdzenia.

Serce, mózg i nerki – czy działanie GLP-1 wykracza poza odchudzanie?

Kolejnym obszarem zainteresowania są potencjalne korzyści związane z funkcjonowaniem poszczególnych narządów. W analizach dotyczących semaglutydu badacze oceniali między innymi markery biologicznego wieku serca, płuc, nerek, mózgu i trzustki. W niektórych wskaźnikach odnotowano zmiany odpowiadające około 1–4 latom różnicy, a w przypadku serca nawet 2–4 latom. Warto przy tym pamiętać, że są to szacunki oparte na markerach biologicznych, a nie bezpośredni pomiar odmłodzenia narządów.

Dlaczego jednak wyniki wzbudzają tak duże zainteresowanie? Jedną z najważniejszych cech starzenia jest narastanie tzw. inflammagingu, czyli przewlekłego, niskiego stopnia stanu zapalnego towarzyszącego procesom starzenia. Zjawisko to wiąże się z pogarszaniem funkcji komórek, zaburzeniami metabolicznymi i większą podatnością na choroby przewlekłe. Naukowcy sprawdzają, czy wpływanie na szlaki metaboliczne związane z GLP-1 może pomagać ograniczać niektóre z tych niekorzystnych zmian. To szczególnie interesujące z perspektywy medycyny długowieczności, która coraz większą wagę przywiązuje do utrzymywania prawidłowej masy ciała, wrażliwości insulinowej, sprawności mitochondriów i równowagi procesów zapalnych.

Myszy żyły dłużej. Eksperyment z semaglutydem otwiera nowy kierunek badań

Jeszcze większe zainteresowanie wzbudził eksperyment przeprowadzony przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, którego wyniki opublikowano 2 września 2026 roku w czasopiśmie „Nature”. Badacze sprawdzali, czy semaglutyd może wpływać na tempo starzenia u starszych myszy. Rezultaty były zaskakujące. Mediana długości życia zwierząt otrzymujących semaglutyd wyniosła 834 dni. W grupie kontrolnej było to 742 dni. Oznacza to różnicę 92 dni, czyli około 12 proc.

Co ważne, obserwowane zmiany nie dotyczyły wyłącznie długości życia. U myszy otrzymujących lek odnotowano również lepsze wyniki w testach sprawności mięśniowej, koordynacji ruchowej i wybranych funkcji poznawczych. Naukowcy zaobserwowali także zmiany dotyczące procesów zapalnych, odpowiedzi insulinowej oraz aktywności genów związanych z naprawą DNA i utrzymywaniem prawidłowego funkcjonowania komórek. Szczególnie interesujące jest to, że badanie sugeruje możliwość oddziaływania semaglutydu na więcej niż jeden mechanizm związany ze starzeniem. Oczywiście wyniki eksperymentu na zwierzętach nie oznaczają, że podobne efekty wystąpią u ludzi. Stanowią jednak ważny punkt wyjścia do kolejnych badań.

Ograniczenie kalorii czy wpływ na komórki? Naukowcy szukają mechanizmu

W badaniu z Berkeley interesujące było również porównanie działania semaglutydu z ograniczeniem kaloryczności diety. Od lat wiadomo, że ograniczenie ilości spożywanych kalorii, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniej podaży składników odżywczych, może wydłużać życie niektórych organizmów modelowych. To jeden z najlepiej poznanych eksperymentalnych sposobów wpływania na procesy starzenia. W doświadczeniu porównano działanie semaglutydu z dietą ograniczającą kalorie o około 24 proc. W wielu obszarach uzyskano podobne rezultaty. Jednocześnie myszy otrzymujące semaglutyd osiągały lepsze wyniki w wybranych testach pamięci przestrzennej, zachowań eksploracyjnych i kontroli glukozy. Może to sugerować, że wpływ leku na organizm nie ogranicza się wyłącznie do zmniejszenia ilości przyjmowanego pokarmu. Dokładne mechanizmy tego działania wymagają jednak dalszego poznania.

Zdrowe starzenie zaczyna się od metabolizmu. Czy potrzebujemy nowych strategii longevity?

Badania nad semaglutydem i tirzepatydem pokazują, jak bardzo zmienia się współczesne podejście do starzenia. Coraz częściej naukowcy szukają sposobów na jednoczesne oddziaływanie na kilka procesów: gospodarkę cukrową, przewlekły stan zapalny, kondycję układu sercowo-naczyniowego i funkcjonowanie komórek. Nie oznacza to jednak, że leki na otyłość powinny być traktowane jako preparaty odmładzające. Mają konkretne wskazania medyczne, przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane. Do najczęstszych należą nudności, wymioty, biegunka i zaparcia. Ich stosowanie wymaga konsultacji i nadzoru lekarskiego. Nie ma obecnie wystarczających dowodów, aby zalecać semaglutyd lub tirzepatyd zdrowym osobom wyłącznie w celu wydłużenia życia.

Warto też pamiętać, że biologiczny wiek wyliczany na podstawie zegarów epigenetycznych nie jest jeszcze idealnym narzędziem przewidywania długości życia. Poprawa wyniku takiego testu nie musi oznaczać, że organizm rzeczywiście odmłodniał.

Co zatem możemy zrobić już dziś? Wiele mechanizmów związanych ze zdrowym starzeniem można wspierać poprzez codzienne wybory: odpowiednio zbilansowaną dietę, regularny ruch, trening siłowy pomagający zachować masę mięśniową, odpowiednią ilość snu i ograniczanie przewlekłego stresu. To właśnie połączenie profilaktyki, świadomego stylu życia i postępów medycyny może w przyszłości stać się podstawą skuteczniejszego dbania o długowieczność. Być może największą zmianą w nauce o starzeniu nie będzie odkrycie jednej cudownej substancji, ale coraz lepsze zrozumienie tego, jak utrzymać organizm w dobrej kondycji przez kolejne dekady życia.

Źródło: m.in. czasopismo “Nature”

Nota redakcyjna: Naturazdrowie.com ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowi porady lekarskiej. Redakcja dokłada wszelkich starań, aby publikowane informacje były poprawne merytorycznie, jednakże każda decyzja dotycząca leczenia powinna być skonsultowana z lekarzem. Regulamin serwisu

Tematy

Reklama

Reklama