Antybiotykoterapia bez… cukru

Antybiotyki mają negatywny wpływ na nasz mikrobiom. Okazuje się, że w połączeniu z cukrem mogą obniżać różnorodność mikrobiomu i sprzyjać namnażaniu groźnych szczepów bakterii.

Leczenie antybiotykami często jest konieczne, natomiast wszyscy wiedzą, że niesie też z sobą zagrożenie dla naszego mikrobiomu i bakteryjnych błon śluzowych. Brak odpowiedniej osłony może przełożyć się na dolegliwości ze strony układu pokarmowego, infekcje grzybicze czy zaburzenia odporności (wpływ flory jelitowej na różne aspekty naszego zdrowia jest wciąż odkrywany, więc tych negatywnych skutków może być znacznie więcej). Naukowcy z City Of Hope National Medical Center – to jeden z wiodących amerykańskich ośrodków medycznych i badawczych zajmujących się chociażby walką z rakiem, cukrzycą czy AIDS – zbadali wpływ tego, co jemy podczas antybiotykoterapii na mikrobiom. Okazało się, że powiedzenie „jedzenie może być lekarstwem” jest tutaj jak najbardziej na miejscu.

Specyfika badań w City Of Hope

Opublikowany w „Nature” artykuł przedstawia dowody na to, że podczas leczenia antybiotykami nie powinniśmy przesadzać przede wszystkim ze słodyczami. Badania przeprowadzono na specyficznej grupie pacjentów, mianowicie na osobach z rakiem krwi poddanych leczeniu allogenicznemu (przeszczepowi komórek krwiotwórczych) – pacjenci tacy są wyjątkowo mocno wyczuleni i narażeni na zaburzenia w składzie flory bakteryjnej, mocno też odczuwają skutki uboczne takiego stanu. Grupa była poddawana obserwacji i badaniom przez okres średnio około 5 lat. W tym czasie każdy z nich otrzymywał antybiotyk, a 80% z nich nawet więcej niż jeden i to takie o szerokim spektrum działania, a więc te w praktyce najbardziej zabójcze dla mikrobiomu. W przeciwieństwie do wcześniejszych badań żywieniowych, które opierały się na wspomnieniach pacjentów o tym, co jedli, lub innych nieprecyzyjnych ankietach, naukowcy z City Of Hope dysponowali skrupulatnymi zapisami dietetycznymi gromadzonymi w czasie rzeczywistym. Każdy z uczestników badań wypełniał bowiem specjalne ankiety po wybraniu porcji żywnościowej – w sumie dane dotyczyły ponad 40 tysięcy takich porcji. Potem dokładnie monitorowano markery i skład krwi i kału, co pozwoliło na poszukiwanie wzorców, które w innym przypadku mogłyby być niemożliwe do wykrycia. Niezależnie od tego, w jaki sposób przeprowadzano analizy, wyniki za każdym razem mówiły to samo.

Czytaj też: Co antybiotyki naprawdę robią z naszym mikrobiomem jelitowym?

Cukier szkodzi florze bakteryjnej

Marcel van den Brink, prezes City Of Hope w Los Angeles podkreślił, że badania potwierdziły pojawiające się już w kilku wcześniejszych analizach dowody na to, że unikanie słodkich pokarmów podczas leczenia antybiotykami może chronić mikrobiom. Zachowanie różnorodności mikrobiomu było wcześniej z kolei mocno powiązane z poprawą wyników klinicznych u pacjentów z chorobą nowotworową. Pacjenci, którzy spożywali więcej słodyczy podczas przyjmowania antybiotyków, byli bardziej narażeni na utratę różnorodności mikrobiomu, ponieważ agresywne mikroby wypierały inne szczepy bakterii, działające korzystnie na organizm. Wśród agresywnych mikrobów prym wiodły te ze szczepu Enterococcus, narażajacego pacjentów na ryzyko zakażenia krwi i powikłań po różnego typu zabiegach (w tym wypadku przeszczepach). Jak wielki był spadek różnorodności bakterii w układzie pokarmowym najlepiej pokazują dane – to spadek o 1/4 na każde 100g słodyczy. U osób, które jedzą słodycze, lecz nie biorą antybiotyków, poziom Enterococcus utrzymuje się na tym samym poziomie (potwierdziły to także badania na zwierzętach), to połączenie leków i słodkości okazuje się mieć decydujące znaczenie. Odkrycie może nie wydaje się znaczące, ale ma niebagatelne znaczenie dla osób, które leczą się przewlekle, w tym na choroby nowotworowe – odpowiednia dieta może przyspieszyć leczenie, poprawić reakcję na terapie i zapobiec wielu skutkom ubocznym. Trwają w tej chwili dalsze badania, m.in. nad tym, które antybiotyki wchodzą w największe interakcje z cukrem (są tu bowiem spore różnice), a także czy problem można załagodzić probiotykami. Na pewno w czasie leczenia warto jednak, na wszeli wypadek, wstrzymać się od nadmiaru słodyczy.

https://medicalxpress.com/news/2026-09-sweets-antibiotic-treatment-gut-microbiome.html

https://www.nature.com/articles/s41586-026-11077-3