Ruszają zapisy na bezpłatne badania stóp. Osoby z cukrzycą mogą skorzystać z ogólnopolskiej akcji profilaktycznej

Już można zapisywać się na bezpłatne badania stóp, które odbędą się w dniach 13–20 listopada 2026 r. w placówkach uczestniczących w ogólnopolskiej akcji organizowanej przez Polskie Towarzystwo Leczenia Ran (PTLR). Wystarczy około 10 minut, aby ocenić ryzyko rozwoju cukrzycowej choroby stóp i dowiedzieć się, jak zapobiegać jej poważnym powikłaniom. Inicjatywa ma szczególne znaczenie w kraju, w którym z cukrzycą żyje blisko 4 miliony osób, a około 200–250 tysięcy pacjentów zmaga się już z raną stopy cukrzycowej. O znaczeniu profilaktyki, wynikach pilotażu leczenia oraz potrzebie poprawy dostępu do specjalistycznej opieki eksperci rozmawiali podczas briefingu prasowego zorganizowanego 4 listopada w siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta w Warszawie.

Światowy Tydzień Świadomości Stopy Cukrzycowej to międzynarodowa inicjatywa zapoczątkowana przez D-Foot International. PTLR włącza się w nią już po raz piąty, organizując bezpłatne badania profilaktyczne i działania edukacyjne skierowane do osób chorujących na cukrzycę. Celem akcji jest wczesne wykrywanie czynników ryzyka, zanim dojdzie do rozwoju rany, zakażenia i powikłań mogących prowadzić do amputacji.

W ubiegłorocznej edycji przebadano 799 pacjentów z cukrzycą. Badania przeprowadzono w 73 placówkach medycznych oraz 10 wojewódzkich oddziałach Narodowego Funduszu Zdrowia. Tegoroczna inicjatywa jest kontynuacją tych działań i ma zachęcić kolejne osoby do regularnej kontroli stóp.

– Chcemy zmienić sposób myślenia o cukrzycowej chorobie stóp. Nie możemy koncentrować się wyłącznie na leczeniu ran i zaawansowanych powikłań. Musimy docierać do pacjentów znacznie wcześniej, kiedy proste badanie i odpowiednia edukacja mogą pomóc zapobiec dramatycznym konsekwencjom. Tydzień Świadomości Stopy Cukrzycowej pokazuje, że profilaktyka może być dostępna, szybka i skuteczna. Jednocześnie zwracamy uwagę na konieczność stworzenia systemu, w którym pacjent z rozpoznanym zagrożeniem będzie wiedział, gdzie otrzymać dalszą specjalistyczną pomoc – podkreśla dr n. med. Przemysław Lipiński, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

Czytaj też: Trudno gojące się rany pod kontrolą – najnowsze terapie, które zmieniają los pacjentów

10 minut, które mogą zapobiec poważnym powikłaniom

Badania realizowane w ramach akcji są bezpłatne i trwają około 10 minut. Obejmują ocenę czucia w  obrębie stóp za pomocą monofilamentu, sprawdzenie tętna na tętnicach stopy oraz identyfikację czynników ryzyka rozwoju cukrzycowej choroby stóp. Na podstawie wyników pacjent zostaje zakwalifikowany do odpowiedniej grupy ryzyka i otrzymuje zalecenia dotyczące profilaktyki oraz codziennej pielęgnacji stóp.

Badanie jest nieinwazyjne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Może dostarczyć ważnych informacji o stanie zdrowia, szczególnie osobom, które dotychczas nie kontrolowały regularnie swoich stóp.

Cukrzycowa choroba stóp rozwija się często w następstwie neuropatii cukrzycowej, czyli uszkodzenia nerwów prowadzącego do zaburzeń czucia. W rezultacie pacjent może nie zauważyć drobnego urazu, otarcia czy ucisku, które z czasem prowadzą do powstania trudno gojącej się rany. Dodatkowym zagrożeniem są zaburzenia ukrwienia utrudniające proces gojenia.

– Największym błędem jest przekonanie, że stopami trzeba zainteresować się dopiero wtedy, gdy pojawi się rana. U wielu pacjentów pierwsze nieprawidłowości rozwijają się wcześniej i nie powodują bólu, ponieważ cukrzyca może prowadzić do zaburzeń czucia. Dlatego tak ważne są regularne badania profilaktyczne, ocena czucia i ukrwienia oraz edukacja dotycząca codziennej samoobserwacji. Wczesne rozpoznanie czynników ryzyka pozwala odpowiednio wcześnie wdrożyć działania, które mogą zapobiec rozwojowi owrzodzeń i poważnych powikłań – wyjaśnia prof. Beata Mrozikiewicz-Rakowska, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

Cukrzycowa choroba stóp – problem tysięcy pacjentów

Co czwarta osoba z cukrzycą w ciągu życia doświadcza owrzodzenia stopy. Konsekwencje mogą być dramatyczne: pięcioletnia śmiertelność wśród pacjentów z cukrzycową chorobą stóp wynosi około 30%, natomiast wśród osób po amputacji kończyny sięga 60%. Dlatego eksperci podkreślają, że regularna kontrola stóp powinna być stałym elementem opieki nad osobami z cukrzycą.

– Pacjenci potrzebują przede wszystkim jasnej informacji, gdzie mogą wykonać badanie i na jakie objawy powinni zwracać uwagę. Profilaktyka daje szansę, aby zareagować, zanim pojawią się poważne powikłania. Takie inicjatywy są szczególnie ważne, ponieważ łączą edukację z konkretną, bezpłatną pomocą – zaznacza Monika Kaczmarek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.

Jak zapisać się na bezpłatne badanie?

Zapisy prowadzone są od 2 do 20 listopada 2026 r. bezpośrednio w placówkach uczestniczących w akcji. Rejestracja odbywa się telefonicznie, internetowo lub w sposób określony przez daną placówkę. Liczba miejsc jest ograniczona. Badania są przeznaczone dla osób z rozpoznaną cukrzycą, będących w trakcie jej leczenia. Akcja nie jest skierowana do pacjentów, którzy obecnie leczą rany w przebiegu cukrzycowej choroby stóp.

Profilaktyka i leczenie muszą tworzyć jeden system

PTLR podkreśla, że wczesne wykrywanie zagrożeń powinno iść w parze z dostępem do odpowiedniej opieki specjalistycznej. Dlatego Towarzystwo postuluje utworzenie wyspecjalizowanych jednostek leczenia cukrzycowej choroby stóp, docelowo co najmniej jednej w każdym województwie, oraz zapewnienie pacjentom jasnej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej.

Szczegółowe informacje o akcji i uczestniczących placówkach dostępne są na stronie www.ptlr.org

O Światowym Tygodniu Świadomości Stopy Cukrzycowej

Światowy Tydzień Świadomości Stopy Cukrzycowej to międzynarodowa inicjatywa zapoczątkowana przez D-Foot International, której celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej profilaktyki i opieki nad pacjentami z cukrzycową chorobą stóp. Polskie Towarzystwo Leczenia Ran uczestniczy w inicjatywie już po raz piąty. Tegoroczna edycja odbędzie się w dniach 13–20 listopada 2026 r.