Szumy i piski w uszach – jak ich się pozbyć?

Od pewnego czasu słyszę pisk w uszach, szczególnie wieczorem. Po stresującym dniu jest bardziej dokuczliwy. Czy przyczyna zawsze leży w uchu? Czy znaczenie mogą mieć niedobory witamin, infekcje albo napięty kark?

Wieczorem dom cichnie, a w uchu nadal coś gra. Wysoki pisk, szelest, buczenie lub pulsowanie potrafią skutecznie odebrać spokój. Szumy uszne są objawem o różnym podłożu. Szukając przyczyny, trzeba ocenić słuch i ogólny stan zdrowia. Znaczenie ma początek objawu, jego strona i towarzyszące dolegliwości.

Najpierw ucho i słuch

Poszukiwanie przyczyny zaczęłabym od badania uszu i oceny słuchu. Niewielki ubytek słuchu może umykać naszej uwadze. Gdy zmieniają się informacje docierające z ucha, może zmieniać się także aktywność mózgu przetwarzającego dźwięki. Tak można wyjaśnić pisk bez zewnętrznego źródła dźwięku.

Duże znaczenie ma hałas: praca przy maszynach, koncerty, zbyt głośna muzyka w słuchawkach, a także pojedynczy silny dźwięk, na przykład wystrzał. Delikatne struktury ucha mogą zostać uszkodzone, zanim zauważymy pogorszenie słuchu. Czasem jednak problem wynika z czopu woskowinowego, zapalenia ucha środkowego albo dysfunkcji trąbki słuchowej. Uczucie zatkania po infekcji, locie lub nurkowaniu również wymaga oceny.

Błędnik i infekcje wirusowe

Błędnik jest częścią ucha wewnętrznego, związaną ze słuchem i równowagą. Jego zapaleniu mogą towarzyszyć silne zawroty głowy, nudności, pogorszenie słuchu i szumy. Przyczyna bywa wirusowa. Sam pisk nie pozwala jednak rozpoznać zapalenia błędnika. Zapalenie nerwu przedsionkowego zwykle nie powoduje szumów ani niedosłuchu.

Szczególną sytuacją jest półpasiec uszny. Może dawać ból ucha, pęcherzykową wysypkę, osłabienie mięśni twarzy, a także szumy i zaburzenia słuchu. Wymagają szybkiej pomocy lekarskiej. Z uszkodzeniem słuchu mogą wiązać się również zakażenia CMV, wirusem różyczki czy HIV, choć znaczenie mają okoliczności zakażenia. CMV i różyczka są szczególnie istotne w zakażeniach wrodzonych. Wpływ nabytego CMV na słuch dorosłych pozostaje mniej jednoznaczny. Pisk sam w sobie nie jest dowodem żadnego z tych zakażeń ani wskazaniem do badania wszystkich wirusów.

Niedobory i witaminy z grupy B

Przy szumach dobrze spojrzeć na odżywienie organizmu. Niedobór żelaza, zwłaszcza prowadzący do niedokrwistości, może mieć znaczenie. Jeśli obok pisku występują bladość, osłabienie, kołatanie serca lub duszność przy wysiłku, trzeba powiedzieć o tym lekarzowi.

Witaminy z grupy B uczestniczą w pracy układu nerwowego i przemianach metabolicznych. Niedobór witaminy B12 może powodować zaburzenia neurologiczne, także bez niedokrwistości. Jej związek z szumami badano, ale wyniki dotyczące poprawy po uzupełnieniu nie są jednolite. Niedobór folianów (witaminy B9) może prowadzić do niedokrwistości. W suplementach występują m.in. jako kwas foliowy.

Witamina B6 uczestniczy m.in. w tworzeniu neuroprzekaźników i hemoglobiny, a niacyna, czyli witamina B3, pomaga komórkom korzystać z energii. Ich niedobory mogą zaburzać funkcjonowanie organizmu, ale nie są dobrze potwierdzonymi, samodzielnymi przyczynami szumów. Niedobory warto rozpoznawać i leczyć, bez obietnicy, że suplement wyciszy ucho. Nadmiar B6 może uszkadzać nerwy, dlatego wysokie dawki bez wskazań nie są dobrym rozwiązaniem.

Metabolizm i energia komórek

Szumy bywają powiązane z cukrzycą, chorobami tarczycy, nadciśnieniem i zmianami naczyniowymi. W cukrzycy uszkodzenia drobnych naczyń i nerwów mogą wpływać na słuch, ale sama cukrzyca nie przesądza o przyczynie pisku. Szum zgodny z rytmem serca wymaga szybkiej konsultacji, ponieważ może mieć podłoże naczyniowe.

W badaniach nad uszkodzeniami słuchu analizuje się również dysfunkcje mitochondrialne i stres oksydacyjny. Mitochondria dostarczają energii, której komórki ucha potrzebują do pracy. Zaburzenia tego procesu i nadmiar reaktywnych form tlenu mogą uczestniczyć w ich uszkadzaniu. To mechanizmy biologiczne, a nie diagnoza, którą można postawić na podstawie samego szumu. Nie dowodzą też skuteczności suplementów reklamowanych jako „wsparcie mitochondriów” w leczeniu szumów.

Napięcie żuchwy i karku oraz stres

Czy rano bolą skronie? Czy w ciągu dnia zaciskamy zęby? Bruksizm, zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego i napięcie mięśni karku mogą współtworzyć dolegliwość. Sygnały z żuchwy i szyi wpływają na obwody związane ze słuchem. U części osób pisk zmienia się przy zaciskaniu szczęki lub ruchu głowy. Może to uzasadniać ocenę stomatologiczną lub fizjoterapeutyczną.

Stres i niewyspanie zwiększają dokuczliwość szumów, a napięcie sprzyja zaciskaniu zębów. Dźwięk niepokoi, niepokój utrudnia sen, zmęczenie odbiera cierpliwość. Widzę tu miejsce dla spokojnego, niewymuszonego oddechu, odpoczynku i pracy nad napięciem. Mogą wspierać codzienne funkcjonowanie, ale przypisywanie wszystkiego stresowi przed zbadaniem słuchu byłoby uproszczeniem.

Od czego zacząć?

Zanotujmy początek objawu, jego stronę i związek z infekcją, hałasem lub lekami. Niektóre leki przeciwbólowe, antybiotyki czy leki onkologiczne mogą wywoływać szumy. Nie odstawiamy ich samodzielnie. Podstawą są badanie uszu i słuchu, a dalszą diagnostykę dobiera lekarz.

Nagłe pogorszenie słuchu z piskiem wymaga pilnej pomocy. Pilnej oceny wymagają też objawy po urazie głowy, z osłabieniem twarzy lub silnymi nowymi zawrotami głowy. Utrzymujący się szum jednostronny również trzeba zbadać. Najpierw ustalmy, co wymaga leczenia, a potem pracujmy nad czynnikami nasilającymi dolegliwość.

Katarzyna Skotarczak

Jest terapeutką i edukatorką zajmującą się naturalnymi metodami wspierania zdrowia oraz świadomą pracą z oddechem. Prowadzi działalność edukacyjną i konsultacyjną, koncentrując się na holistycznym podejściu do organizmu, w którym łączy elementy terapii naturalnych, technik oddechowych oraz profilaktyki zdrowotnej. W swojej pracy podkreśla znaczenie prawidłowego oddychania jako jednego z podstawowych elementów wpływających na samopoczucie, poziom energii oraz funkcjonowanie całego organizmu. Oferowane konsultacje obejmują m.in. ocenę efektywności oddechu oraz indywidualne zalecenia dotyczące ćwiczeń oddechowych.