Rezonans magnetyczny wciąż budzi obawy pacjentów. Radiolog z Łodzi obala 7 najczęstszych mitów o jednym z najdokładniejszych badań diagnostycznych

„Czy rezonans jest szkodliwy?”, „Czy można go wykonać z tatuażem?”, „Czy badanie boli?” – to tylko część pytań, które każdego dnia słyszą radiolodzy. Choć rezonans magnetyczny od lat należy do najważniejszych narzędzi współczesnej diagnostyki, wokół badania wciąż narosło wiele mitów. Część z nich sprawia, że pacjenci niepotrzebnie odkładają diagnostykę, narażając się na opóźnienie rozpoznania choroby. O faktach i najczęstszych nieporozumieniach mówi lek. Artur Kusak, szef zespołu radiologów Centrów Medycznych Medyceusz w Łodzi.

Rezonans magnetyczny jest dziś jednym z najbardziej zaawansowanych badań obrazowych wykorzystywanych w diagnostyce chorób mózgu, kręgosłupa, stawów, narządów wewnętrznych czy układu nerwowego. Dzięki bardzo wysokiej rozdzielczości obrazów pozwala wykrywać zmiany, które często nie są widoczne w innych badaniach. Mimo ogromnego postępu technologicznego wielu pacjentów nadal podchodzi do rezonansu z niepotrzebnym lękiem.

– Zanim pacjent trafi do pracowni rezonansu, bardzo często ma już wyrobione zdanie na temat badania. Niestety, opiera się ono na informacjach zasłyszanych od znajomych albo znalezionych w internecie. Tymczasem większość obaw wynika z mitów, które z medycznego punktu widzenia nie mają uzasadnienia – mówi lek. Artur Kusak, szef zespołu radiologów Centrów Medycznych Medyceusz w Łodzi.

Mit 1. Rezonans magnetyczny jest szkodliwy

To zdecydowanie najczęściej powtarzany mit. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej czy klasycznego badania RTG rezonans magnetyczny nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego. Badanie opiera się na działaniu silnego pola magnetycznego i fal radiowych.

– Rezonans magnetyczny nie emituje promieniowania jonizującego. Dlatego w wielu przypadkach może być wykonywany również u dzieci, a w określonych sytuacjach także u kobiet w ciąży, jeśli lekarz uzna, że korzyści z badania przewyższają ewentualne ryzyko. To jedno z najbezpieczniejszych badań obrazowych, jakimi dysponuje współczesna medycyna – wyjaśnia lek. Artur Kusak.

Mit 2. Rezonans boli

Badanie jest całkowicie bezbolesne. Pacjent nie odczuwa działania pola magnetycznego. Największym wyzwaniem jest pozostanie przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut w bezruchu oraz hałas generowany przez aparat.

– Sam rezonans nie powoduje bólu. Pacjent słyszy charakterystyczne dźwięki pracującego urządzenia, dlatego otrzymuje zatyczki do uszu lub słuchawki ochronne. Najważniejsze jest zachowanie spokoju i pozostanie nieruchomo, ponieważ od tego zależy jakość uzyskanych obrazów – tłumaczy radiolog.

Mit 3. Tatuaż wyklucza wykonanie badania

To pytanie bardzo często pojawia się szczególnie wśród młodych pacjentów.

– Większość współczesnych tatuaży nie stanowi przeciwwskazania do wykonania rezonansu magnetycznego. Zawsze jednak warto poinformować personel o ich obecności. Przed badaniem przeprowadzamy szczegółowy wywiad dotyczący wszelkich elementów metalowych znajdujących się w organizmie oraz historii leczenia – podkreśla lek. Artur Kusak.

Mit 4. Rezonans można zrobić profilaktycznie „na wszelki wypadek”

Rosnąca dostępność badań sprawia, że niektórzy pacjenci chcieliby wykonywać rezonans profilaktycznie, nawet jeśli nie mają żadnych dolegliwości. Eksperci podkreślają jednak, że nie taka jest rola diagnostyki obrazowej.

– Rezonans jest niezwykle precyzyjnym narzędziem diagnostycznym, ale powinien odpowiadać na konkretne pytanie kliniczne. Badanie ma pomóc potwierdzić lub wykluczyć określone rozpoznanie. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani kompleksowej oceny stanu zdrowia – wyjaśnia specjalista.

Mit 5. Każdy ból kręgosłupa oznacza konieczność wykonania rezonansu

To kolejny często spotykany stereotyp. Większość dolegliwości bólowych kręgosłupa ma charakter przeciążeniowy i nie wymaga od razu wykonywania zaawansowanych badań obrazowych.

– O potrzebie wykonania rezonansu decydują objawy oraz wynik badania lekarskiego. Wskazaniem mogą być między innymi utrzymujące się dolegliwości mimo leczenia, objawy neurologiczne, zaburzenia czucia, osłabienie siły mięśniowej czy podejrzenie zmian wymagających dokładniejszej oceny – mówi lek. Artur Kusak.

Mit 6. Metal w organizmie zawsze wyklucza badanie

To przekonanie również nie jest prawdziwe. Nowoczesna medycyna wykorzystuje wiele implantów i materiałów, które są przystosowane do badań rezonansem magnetycznym. Jednocześnie istnieją sytuacje wymagające szczególnej ostrożności.

– Każdy przypadek oceniamy indywidualnie. Pacjent przed badaniem wypełnia szczegółową ankietę i rozmawia z personelem medycznym. Najważniejsze jest przekazanie pełnych informacji dotyczących przebytych operacji, wszczepionych urządzeń czy implantów. To pozwala bezpiecznie zakwalifikować do badania – wyjaśnia radiolog.

Mit 7. Najważniejszy jest aparat

Pacjenci często pytają, czy badanie wykonane w jednej placówce będzie lepsze od tego zrealizowanego gdzie indziej wyłącznie dlatego, że wykorzystano nowszy sprzęt. Zdaniem ekspertów równie istotne znaczenie ma doświadczenie zespołu wykonującego badanie.

– Nowoczesny aparat jest niezwykle ważny, ale sam nie postawi diagnozy. O jakości diagnostyki decyduje cały proces – odpowiednie przygotowanie pacjenta, właściwy dobór protokołu badania, doświadczenie elektroradiologów oraz rzetelny opis wykonany przez lekarza radiologa. To połączenie technologii i wiedzy specjalistów daje pacjentowi największą wartość – podkreśla lek. Artur Kusak.

Rezonans to początek diagnozy, nie jej koniec

Radiolodzy przypominają, że badanie obrazowe jest jednym z elementów procesu diagnostycznego. Interpretacja wyniku zawsze powinna odbywać się w odniesieniu do objawów pacjenta, wyników badań laboratoryjnych oraz konsultacji z lekarzem prowadzącym.

– Największym błędem jest samodzielne interpretowanie opisu rezonansu lub szukanie odpowiedzi wyłącznie w internecie. Wynik badania powinien być omówiony z lekarzem, który zna historię choroby i potrafi odnieść obraz radiologiczny do stanu klinicznego pacjenta. Dopiero wtedy rezonans staje się realnym wsparciem procesu leczenia – podsumowuje lek. Artur Kusak.

Co warto wiedzieć przed badaniem?

Pacjenci często pytają, jak przygotować się do rezonansu. W większości przypadków nie wymaga on skomplikowanych przygotowań, jednak przed badaniem należy dokładnie poinformować personel o przebytych operacjach, wszczepionych implantach, stymulatorach serca, pompach insulinowych czy innych urządzeniach medycznych. Przed wejściem do pracowni należy również zdjąć wszystkie metalowe przedmioty – biżuterię, zegarek, okulary, pasek czy klucze.

W przypadku badań wykonywanych z podaniem środka kontrastowego pacjent może otrzymać dodatkowe zalecenia dotyczące przygotowania oraz konieczności przedstawienia aktualnego wyniku oznaczenia stężenia kreatyniny.

Fakty o rezonansie magnetycznym

• nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego,
• jest jednym z najdokładniejszych badań obrazowych dostępnych we współczesnej medycynie,
• pozwala ocenić m.in. mózg, kręgosłup, stawy, narządy wewnętrzne i tkanki miękkie,
• jest badaniem bezbolesnym,
• o jego wykonaniu zawsze powinny decydować wskazania medyczne i kwalifikacja lekarza.

Lek. Artur Kusak jest szefem zespołu radiologów Centrów Medycznych Medyceusz w Łodzi. Od lat zajmuje się diagnostyką obrazową, w szczególności badaniami rezonansu magnetycznego układu nerwowego, narządu ruchu i narządów wewnętrznych. W swojej pracy łączy doświadczenie kliniczne z wykorzystaniem nowoczesnych metod obrazowania, wspierając lekarzy wielu specjalności w procesie diagnostyki i leczenia pacjentów.