Berberyna i chrom – aktywny duet dla obniżenia cukru

Berberyna i chrom są często rekomendowane do przyjmowania wspólnie, jako dwa składniki w jednym. Na rynku znajdziemy wiele preparatów zawierających oba te składniki, ponieważ działają one synergicznie i uzupełniają się w swoim działaniu.

Berberyna to substancja koloru żółtego naturalnie występująca w roślinach zaliczanych do gatunku berberysów. Występuje w korzeniach, kłączach, łodygach i korze tych roślin. Z chemicznego punktu widzenia jest alkaloidem izochinolinowym. Wcześniej była wykorzystywana jako barwnik do barwienia wełny, drewna czy skóry.

Razem działają skuteczniej?

Berberyna jest znana z tego, że obniża poziom glukozy we krwi, ponieważ zwiększa wrażliwości tkanek na insulinę i hamuje wchłanianie glukozy w jelitach. Badania wykazują, że jej działanie podobne jest do metforminy (leku przeciwcukrzycowego). Istnieją preparaty, które łączą berberynę z pikolinianem chromu i innymi składnikami, np. badanie suplementu wieloskładnikowego zawierającego berberynę i chrom pokazuje poprawę parametrów glikemicznych i profilu lipidowego w porównaniu z placebo. (Derosa G., Bonaventura A., D’Angelo A. et al. 2020). Polscy autorzy (Och A., Zieliński H.) opisują też korzyści z łączenia berberyny z chromem w nutraceutykach.

Jedne z opublikowanych badań klinicznych pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących na metformininę pokazuje poprawę parametrów metabolicznych po 12 tygodniach stosowania mieszanki zawierającej berberynę i chrom. Wyniki są więc bardzo obiecujące. Berberyna obniża poziom glukozy na czczo i powoduje aktywację kinazy AMPK (tzw. „przełącznika metabolicznego”), który poprawia gospodarkę energetyczną komórek i wychwyt glukozy w mięśniach. Hamuje też glukoneogenezę w wątrobie i korzystnie wpływa na metabolizm lipidów. Chrom również wiązany jest z poprawą działania AMPK i lepszą insulinowrażliwością mięśni. To wspólne działanie na AMPK daje biologiczne podstawy synergii. Udowodniono również że berberyna może obniżać poziom cholesterolu i trójglicerydów.

Od dawna wiadomo, że chrom bierze również udział w regulacji gospodarki węglowodanowej. Stabilizuje poziom glukozy, wspiera działanie insuliny i zmniejsza apetyt na słodycze i napady „wilczego głodu”.

Duet o synergicznym działaniu

Korelacja między chromem a berberyną polega na tym, że obie te substancje wpływają na gospodarkę węglowodanową i insulinową Choć działają na różnych poziomach, to uzupełniają się i wzajemnie wzmacniają swoje efekty. Zarówno berberyna, jak i chrom (pikolinian chromu) są stosowane w celu poprawy kontroli glikemii i wrażliwości insulinowej. Obydwa wpływają na szlaki metaboliczne powiązane z wrażliwością tkanek na insulinę.

Ich zastosowanie jest doceniane przy insulinooporności, cukrzycy typu 2 (jako wsparcie), zaburzeniach lipidowych oraz w dietach redukcyjnych (kontrola apetytu + stabilizacja cukru) i redukcji masy ciała. W zasadzie można więc powiedzieć, że berberyna reguluje metabolizm, poprawia gospodarkę cukrową od strony metabolizmu komórkowego i insulinooporności. A chrom działa od strony regulacji insuliny i kontroli apetytu. Chrom „uszczelnia” działanie insuliny, sprawiając że działa ona efektywniej. Dzięki temu łatwiej jest utrzymać stabilny poziom cukru. Istnieją też dane o poprawie profilu lipidowego i zmniejszeniu markerów zapalnych; chrom w niektórych badaniach wpływa na parametry insuliny i wskaźniki oksydacyjne. Berberyna z chromem może działać korzystnie w kontekście zespołu metabolicznego.

Jakie dawki stosować?

Najczęściej polecane i stosowane dawki dla berberyny to 900–1 500 mg/dzień (np. 500 mg 2–3 razy dziennie). Jeśli zaś chodzi o chrom to jest to 200–1 000 µg/dzień; rozpoczynając terapię od niższej dawki – 200–400 µg/d j.

Możliwe interakcje chromu i berberyny

Oba związki mają działania obniżające glukozę, więc łączenie ich z lekami przeciwcukrzycowymi (insulina, pochodne sulfonylomocznika, GLP-1 itp.) może zwiększyć ryzyko hipoglikemii. Należy więc sprawdzać cukier i zawsze wcześniej skonsultować się z lekarzem. Berberyna może mieć powodować dyskomfort jelitowy i biegunkę. Zdarzało się, że mogła wpływać na enzymy wątrobowe — warto więc kontrolować funkcje wątroby przy długim stosowaniu. Natomiast chrom w wyższych dawkach może obciążać nerki, tak więc dawki do 1 000 µg/d są stosowane w niektórych badaniach, ale należy być ostrożnym z dawkowaniem przy chorobach nerek i wątroby.

Dyplomowany naturopata Piotr Łakomy mówi o berberynie: “Stosuję ją już od kilku lat do każdego posiłku, zwykle 500-1000mg. Jest to jedno z takich suplementów, którego działanie czujemy od razu. Dzięki niej nie ma wzdęć, uczucia ciężkości i ospałości po posiłku, ponieważ reguluje działanie insuliny. Dodatkowo działa przeciwzapalnie, szczególnie u osób, które mają problemy z żołądkiem i przerostem Helicobacter pyroli. Nie należy jej przyjmować na pusty żołądek. W medycynie wschodniej jest traktowana jako jedno z ziół wyciszających wątrobę i gorące emocje, studzi żołądek i wygasza stany zapalne. Bywa też stosowana w boreliozie w większych dawkach, w połączeniu z innymi ziołami”.

Warto jednak zwrócić uwagę, że jeżeli ktoś bierze leki na cukrzycę, np. metforminę, musi koniecznie mierzyć poziom cukru, ponieważ ma ona podobne działanie do metforminy, a więc potrafi mocno obniżyć nam cukier.

Z perspektywy medycyny chińskiej działanie berberyny na poziomie wątroby może być pomocne przy przy bólach głowy związanych z gorącem. Jej wychładzające działanie zmniejsza te objawy. Może być pomocna przy leczeniu SIBO, czyli przerostu flory bakteryjnej, ponieważ działa silnie przeciwbakteryjnie.

Jeremy Ross, autorytet w zakresie zielarstwa i akupunktury opisuje ją jako „zioło chłodne i gorzkie, które może działać na wątrobę, pęcherzyk żółciowy, płuca, serce, żołądek i jelita. Pasuje na wszelkie dolegliwości, którym towarzyszy pewnego rodzaju gorąco i stany zapalne. Wspomina też o bólach głowy, nadciśnieniu i depresji. Może być ziołem wspierającym przy leczeniu malarii i lamblii.”

Magda Adamek-Kverneland