Czy można cofnąć chorobę Alzheimera?
Na całym świecie choroby neurodegeneracyjne stają się coraz bardziej powszechne, a statystyki wciąż lawinowo rosną. W rozmowie z Robertem W. Love, ekspertem w dziedzinie chorób neurodegeneracyjnych dowiadujemy się, jak im zapobiegać.
Co jest przyczyną demencji i choroby Alzheimera?
Od 40 lat naukowcy badają ten temat i okazuje się, że jest wiele przyczyn i wiele czynników ryzyka. Dr Dale Bredesen z UCLA i Buck Institute of Aging opublikował bestseller pt. „Koniec choroby Alzheimera”. Opisuje on, że istnieje ponad 44 czynniki ryzyka, a prawdopodobnie w miarę postępu badań, będzie ich jeszcze więcej.
Kiedyś myśleliśmy, że nasze geny wpływają na występowanie Alzheimera, ale genetyka odpowiada za ok. 20% przypadków Alzheimera, a pozostałe 80% ryzyka można regulować stylem życia.
Chorobie Alzheimera można wcześniej zapobiegać, a wczesne jej wykrycie daje możliwość odwrócenia procesu utraty pamięci. Zostało to naukowo potwierdzone m.in. w książkach „Jak cofnąć chorobę Alzheimera” dr Heather Sanderson czy „Koniec choroby Alzheimera” dr Dale’a Bredesena. Są tam udokumentowane przypadki cofnięcia Alzheimera i demencji we wczesnym stadium.
Jedną z głównych przyczyn Alzheimera jest stan zapalny spowodowany złą dietą i toksynami w żywności, powietrzu i wodzie, np. pestycydy, takie jak atrazyna i glifosat mogą powodować uszkodzenia mózgu i nasilać stany zapalne. Atrazyna to jeden z najczęściej stosowanych pestycydów w USA i jest powszechnie obecna w wodzie pitnej. Glifosat czy herbicydy w wielu krajach są już zakazane, ponieważ uszkadzają mikrobiotę jelit i upośledzają mózg.
Niektóre sztuczne barwniki i dodatki do żywności mogą przyczyniać się do rozwoju raka i zwiększać ryzyko uszkodzenia mózgu. Kolejna grupa to toksyny, metale ciężkie i pleśnie obecne w jedzeniu, powietrzu i wodzie.
Czynnikiem ryzyka jest też cukrzyca typu 2 – zwiększa ona ryzyko demencji o 30%. W cukrzycy organizm nie wykorzystuje energii efektywnie, więc i mózg nie może dobrze funkcjonować. Może pojawić się mgła mózgowa, zaburzenia poznawcze i wczesna demencja. Cukrzyca jest też związana ze stanem zapalnym, otyłością i chorobami przewlekłymi.
Są też przyczyny urazowe, jak wstrząs mózgu czy udar, którego efektem może być otępienie naczyniowe. Podczas udaru mózg jest niedokrwiony, pozbawiony tlenu i składników odżywczych. Urazy i udary mózgu są szczególnie niebezpieczne po 50. roku życia, bo mózgowi trudniej się już zregenerować.
Inny czynnik ryzyka to niedożywienie mózgu. Mózg potrzebuje zdrowych tłuszczów. Badania dr. Davida Smitha z Oksfordu wykazały, że osoby przyjmujące suplementy z DHA i witaminy z grupy B zmniejszają ryzyko choroby Alzheimera o ok. 30%. Witaminy z grupy B pomagają w produkcji neuroprzekaźników i obniżają poziom homocysteiny, której wysoki poziom zwiększa ryzyko demencji.
Powiedziałeś o czynnikach szkodliwych dla mózgu, porozmawiajmy teraz tym, co jest korzystne dla mózgu. Co pomoże nam zmniejszyć ryzyko choroby Alzheimera?
Dr Heather Sanderson opublikowała w „Journal of Alzheimer’s Disease” badania z 2023 r., podczas których była w stanie odwrócić demencję u pacjentów dzięki zmianie ich stylu życia.
Po pierwsze, ćwiczenia są lekarstwem dla mózgu i mogą okazać się najważniejszym czynnikiem zmniejszenie ryzyka Alzheimera. Podczas ruchu pompujemy świeżą krew i składniki odżywcze do mózgu, przyspieszają procesy naprawcze oraz procesy tworzenia nowych komórek mózgowych.
Badania przeprowadzone przez zespół dr. Kirka Ericksona z Uniwersytetu w Pittsburghu wykazały, że osoby starsze, które ćwiczą kilka razy w tygodniu, mają większy hipokamp – ośrodek pamięci w mózgu od tych, które nie ćwiczą, a jedynie się rozciągają. Według dr Sanderson najlepsze dla mózgu są ćwiczenia dwutorowe np. energiczny spacer połączony z ciekawą rozmową, słuchanie podcastu podczas ćwiczeń na bieżni. Taniec też jest wspaniały, ponieważ wymaga złożonego ruchu i podejmowania decyzji.
Kolejny istotny czynnik dla mózgu to sen. W 2015 r. odkryto w mózgu układ glimfatyczny – odpowiednik układu limfatycznego. Podczas snu komórki glejowe kurczą się, co pozwala na przepływ większej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego, który wypłukuje z mózgu blaszki amyloidowe i toksyny. Można powiedzieć żartobliwie, że w nocy naturalnie przechodzimy “pranie mózgu”.
Kluczowa jest zdrowa dieta. Warto jeść ekologiczne owoce i warzywa, zdrowe białka, a unikać żywności ultraprzetworzonej – rafinowanego cukru, mąki i węglowodanów. Warto wyeliminować z diety złe tłuszcze jak olej słonecznikowy, rzepakowy czy arachidowy i zastąpić je oliwą z oliwek extra virgin, olejem kokosowym czy ghee.
Warto zrozumieć, że to, co dobre dla jelit, jest też dobre dla mózgu. Jeśli więc te substancje chemiczne w żywności są szkodliwe dla bakterii jelitowych, to są także szkodliwe dla mózgu i dla układu odpornościowego. Dlatego też należy unikać nienaturalnej żywności.
Jakie produkty są szczególnie dobre dla mózgu?
Korzystnie na mózg działają m.in. ekologiczne jagody, borówki, truskawki, jeżyny – są bogate w polifenole i badania pokazują, że faktycznie poprawiają pamięć. Orzechy włoskie zawierają białko, kwasy omega-3, błonnik i magnez, a osoby z chorobą Alzheimera mają niski poziom magnezu w mózgu, a wysoki poziom aluminium. Można więc wnioskować, że niedobór magnezu jest potencjalnym czynnikiem ryzyka. Nasz mózg naprawdę potrzebuje magnezu.
Korzystne są warzywa krzyżowe jak: brokuł, kalafior, brukselka – pomagają oczyścić mózg z toksyn i metali ciężkich. Badania pokazują, że osoby spożywające ciemną czekoladę mają lepszą pamięć i silniejszy układ odpornościowy. Czekolada wspomaga powstawanie i wzrost nowych komórek mózgowych, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Najlepiej jednak jeść czekoladę z ekologicznego kakao, bez rafinowanego cukru.
Dr Andrew Hubermann, neurobiolog ze Stanford na temat probiotyków powiedział, że kiszonki są wspaniałe dla bakterii jelitowych i dla mózgu. Należy zdecydowanie unikać alkoholu, bo upośledza mózg i pamięć.
Badania Lee Fanga i współpracowników z Singapuru, opublikowane w 2019 r. w „Journal of Alzheimer’s Disease”, wykazały, że osoby jedzące grzyby co najmniej 3 razy w tygodniu są obarczone mniejszym ryzykiem Alzheimera. Bardzo korzystna jest soplówka jeżowata (Lion’s mane), zwiększa ona powstawanie komórek mózgu, poprawia sen, zmniejsza stres, lęk i depresję. Wspomaga układ odpornościowy, działa przeciwzapalnie, spowalnia proces starzenia. Inne pomocne grzyby to: reishi, shiitake, maitake.
Matcha również pozytywnie wpływa na nasz mózg, gdyż zawiera 10 razy więcej antyoksydantów niż zielona herbata. Badania przeprowadzone w Japonii wykazały, że u osób pijących 2 filiżanki zielonej herbaty dziennie znacznie zmniejszało się ryzyko choroby Alzheimera.
A jakie suplementy poleciłbyś dla zdrowia mózgu?
Magnez odpowiada za zdrowie mózgu i bierze udział w ponad 300 procesach enzymatycznych w organizmie. Cynk jest też bardzo ważny, bo chroni mózg przed stanami zapalnymi, stresem oksydacyjnym i uszkodzeniami.
Kurkumina jest jednym z najbardziej korzystnych, najbezpieczniejszych i najbardziej neuroprotekcyjnych suplementów jakie znamy. Dr Shivani Guptą zbadała, że kurkumina pomaga pozbywać się metali ciężkich, zmniejsza stany zapalne, spowalnia starzenie się i zapobiega gromadzeniu się blaszek amyloidowych w mózgu. Inne suplementy wspierające mózg to np. Bacopa monieri, L-tyrozyna, imbir, cynamon cejloński, rozmaryn, NAD – mononukleotyd nikotynamidowy, NR, rybozyd nikotynamidu i koenzym Q10.
Są to suplementy o naukowo potwierdzonym działaniu. Wiele z nich zmniejsza stan zapalny i dlatego też są korzystne dla mózgu.
Rozmawiała: Magda Adamek-Kverneland
Dr Robert W. Love, jest doktorem nauk medycznych, neurobiologiem i specjalizuje się w zapobieganiu i cofaniu choroby Alzheimera. Jest jednym z najchętniej oglądanych neurobiologów na świecie, z ponad 5 milionami obserwujących online. Jego prace i publikacje były prezentowane w programach Today’s Show, Jimmy Kimmel Live, UK Daily Mail i Newsweek. Dr Love opublikował niedawno artykuł w „Journal of Alzheimer’s Disease”, czołowym czasopiśmie naukowym w dziedzinie badań nad chorobą Alzheimera.
