Paznokieć odchodzi od łożyska. Panikować czy obserwować?

Biała plama pod paznokciem, zmiana jego koloru, a z czasem coraz większa przestrzeń między płytką a skórą. Choć początkowo może wyglądać niegroźnie i nie powodować żadnego dyskomfortu, nie warto jej lekceważyć. Tak często objawia się onycholiza, czyli oddzielanie się paznokcia od łożyska. Jej przyczyną nie zawsze jest grzybica czy poważne schorzenie. Niekiedy wystarczą zbyt ciasne buty, intensywny trening lub nieprawidłowo wykonana stylizacja. Czy taka zmiana może ustąpić samoistnie i kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Zdrowa płytka paznokciowa ściśle przylega do znajdującego się pod nią łożyska, któremu zawdzięcza charakterystyczny, różowy kolor. Gdy dochodzi do ich rozdzielenia, powstaje przestrzeń wypełniona powietrzem, a odklejony fragment staje się biały lub mleczny, niekiedy przybierając żółtawe bądź szarawe zabarwienie. Zmiana zwykle rozpoczyna się od wolnego brzegu paznokcia i może stopniowo przesuwać się w kierunku jego nasady. Onycholiza często przebiega bezboleśnie, dlatego wiele osób zauważa ją przypadkiem, np. podczas skracania paznokci lub usuwania lakieru. Brak dolegliwości bywa jednak mylący. Powstała szczelina sprzyja gromadzeniu się wilgoci i zanieczyszczeń, co zwiększa ryzyko wtórnych zakażeń.

– Istotne jest nie tylko to, jak duża część paznokcia uległa odwarstwieniu, ale również jak długo utrzymuje się zmiana i czy nadal postępuje. Nawet niewielki obszar onycholizy może wymagać uwagi, zwłaszcza jeśli nie znamy jego przyczyny. Im dłużej płytka pozostaje oddzielona od łożyska, tym trudniejsze może być przywrócenie prawidłowych warunków jej wzrostu – wyjaśnia Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk, ekspertka podologii klinicznej, założycielka Instytutu Podologii w Poznaniu.

Winne mogą być buty, trening, a nawet manicure

Jedną z częstych przyczyn onycholizy są urazy mechaniczne. Nie zawsze jednak chodzi o silne uderzenie czy przytrzaśnięcie palca. Uszkodzenia mogą rozwijać się stopniowo, wskutek regularnie powtarzającego się nacisku. W przypadku stóp szczególne znaczenie ma źle dobrane obuwie, zwłaszcza zbyt ciasne w okolicy palców. Na podobne przeciążenia narażeni są biegacze oraz osoby uprawiające inne aktywności fizyczne.

Znaczenie mają również zabiegi kosmetyczne. Zbyt intensywne opracowywanie płytki, przepiłowanie, nieprawidłowe usuwanie masy hybrydowej lub żelowej, a także błędy aplikacyjne (np. poparzenia termiczne w lampie UV/LED czy niepełne utwardzenie produktu) i kontakt z drażniącymi preparatami mogą osłabiać jej połączenie z łożyskiem. Onycholiza może być także następstwem zakażeń grzybiczych, łuszczycy, niektórych chorób tarczycy czy reakcji na leki. Dlatego podobnie wyglądające zmiany nie zawsze wymagają takiego samego postępowania.

Czy odklejony paznokieć może ponownie przyrosnąć?

Fragment płytki, który oddzielił się od łożyska, nie przylgnie do niego ponownie. Nie oznacza to jednak, że paznokieć nie może odzyskać prawidłowego wyglądu. Jeśli uda się wyeliminować przyczynę, a struktury odpowiedzialne za wzrost nie zostały trwale uszkodzone, nowa część płytki może prawidłowo przylegać do podłoża. Regeneracja wymaga cierpliwości. Paznokcie u stóp rosną znacznie wolniej niż u dłoni, dlatego ich pełna wymiana może potrwać nawet kilkanaście miesięcy. Długotrwałe odwarstwienie sprzyja ponadto zmianom w obrębie łożyska, które mogą utrudniać prawidłowy wzrost nowej płytki.

Co można zrobić samodzielnie?

Po zauważeniu odwarstwienia warto ograniczyć czynniki mogące pogłębiać uszkodzenie i umówić konsultację podologiczną.

– Pierwszym i kluczowym krokiem powinno być natychmiastowe zdjęcie dotychczasowej stylizacji (hybrydy lub żelu) oraz maksymalne skrócenie paznokcia. W przypadku stóp niezbędna jest zmiana ciasnego obuwia, natomiast przy zmianach na dłoniach – unikanie urazów, długotrwałego moczenia rąk i kontaktu z drażniącymi detergentami. Należy również zadbać o higienę oraz dokładne osuszanie przestrzeni pod paznokciem. Pod żadnym pozorem nie wolno samodzielnie odrywać płytki, agresywnie jej czyścić ani próbować przyklejać do skóry – radzi ekspertka podologii.

Pilniejszej diagnostyki wymagają sytuacje, gdy odwarstwienie szybko się powiększa, obejmuje kolejne paznokcie lub towarzyszą mu ból, obrzęk, wydzielina czy nietypowe przebarwienia. Z konsultacją nie powinny zwlekać również osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia lub obniżoną odpornością.

Kiedy potrzebna jest pomoc specjalisty?

Podstawą skutecznej terapii jest rozpoznanie przyczyny onycholizy. W zależności od obrazu klinicznego niezbędne mogą okazać się badania mykologiczne lub konsultacja dermatologiczna. Postępowanie podologiczne może obejmować usunięcie odklejonej części płytki, oczyszczenie łożyska oraz zastosowanie odpowiednio dobranych preparatów i opatrunków wspierających regenerację. Zdarza się jednak, że źródło nawracających zmian leży głębiej. Przyczyną bywa przerost guzowatości paliczka dalszego – zmiana kostna uciskająca tkanki pod paznokciem. Rozwiązaniem tego problemu jest plastyka opuszka palca, czyli zabieg podochirurgiczny polegający na usunięciu przerośniętej tkanki kostnej.

– W gabinecie często spotykamy pacjentów, którzy miesiącami bezskutecznie stosują kolejne wcierki i odżywki. Jeżeli mimo prawidłowej pielęgnacji paznokieć nadal oddziela się od łożyska, trzeba poszukać przyczyny poza samą płytką. Zmiany kostnej nie wyeliminujemy preparatami pielęgnacyjnymi. W takich przypadkach plastyka opuszka pozwala stworzyć warunki do prawidłowego wzrostu paznokcia, ale o kwalifikacji do zabiegu zawsze decyduje dokładna diagnostyka, w tym badanie RTG – mówi Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk.

Onycholiza nie zawsze oznacza poważną chorobę, ale nie powinna być traktowana wyłącznie jako defekt kosmetyczny. Odpowiednio wczesna diagnostyka i właściwie dobrana terapia zwiększają szansę na prawidłowe odrastanie paznokcia oraz ograniczenie ryzyka nawrotów.

Agnieszka Nowaczyk-Panasiuk – podolog, ekspertka podologii klinicznej, założycielka Instytutu Podologii w Poznaniu. Związana z branżą podologiczną od 1997 roku, należy do grona osób, które rozwijały tę dziedzinę w Polsce od początków jej upowszechniania. Absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Specjalizuje się w diagnostyce i terapii trudnych, przewlekłych przypadków podologicznych, szczególnie schorzeń aparatu paznokciowego oraz zmian wymagających interdyscyplinarnej opieki.

Instytut Podologii w Poznaniu to jeden z najdłużej działających ośrodków podologicznych w Wielkopolsce, którego historia sięga 1997 roku. Założony przez mgr Agnieszkę Nowaczyk-Panasiuk, od blisko 30 lat specjalizuje się w diagnostyce, profilaktyce i terapii schorzeń stóp oraz paznokci. Instytut zajmuje się również zaawansowanymi i przewlekłymi przypadkami podologicznymi, w tym problemami wymagającymi współpracy podologów z lekarzami różnych specjalizacji. Łączy wieloletnie doświadczenie z nowoczesnymi metodami terapii i interdyscyplinarnym podejściem do pacjenta.