Pęknięte więzi, cyfrowa presja i samotność w tłumie. Dlaczego zdrowie psychiczne naszych dzieci drastycznie się pogarsza?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje zdrowie psychiczne jako: „stan dobrego samopoczucia, w którym jednostka może realizować swój własny potencjał, radzić sobie z normalnymi stresami życia, pracować produktywnie i wnosić wkład w społeczność” (WHO, 2001). Kategoryzowane jest więc szersze niż brak zaburzenia czy choroby i uwzględnia pełnię możliwości funkcjonowania człowieka. To jednak obecność niepokojących objawów w obszarze emocjonalnym, behawioralnym i społecznym stanowi zazwyczaj wskaźnik pogarszającego się stanu zdrowia psychicznego osoby.

Czy rzeczywiście mamy teraz do czynienia z kryzysem zdrowia psychicznego u dzieci i młodzieży ?

Odpowiedź na to pytanie najlepiej widać w liczbach. Raport „Samobójstwa i próby samobójcze w Polsce w latach 2020 – 2025” (dr hab. Czabański i dr Witkowska, 2026) przygotowany na podstawie danych Komendy Głównej Policji na dzień 20.01.2026r. pokazał w 2025r., wzrosła liczba samobójstw (161) oraz prób samobójczych (10159) wśród młodzieży poniżej 19 r.ż.
Podczas badania z 2023 r. przeprowadzone przez Fundacje UNAWEZA na grupie 184 447 dzieci i młodzieży między 10r.ż. a 19 r.ż. młode osoby zadeklarowały, że:

• czują się samotne (37,5%)
• nie lubią siebie (31,6%)
• podejrzewają u siebie stan depresyjny (29,3%)
• myślały o podjęciu próby samobójczej (39,2%)
• podjęły próbę samobójczą (8,8%)
• są uzależnione od nowych technologii (22,7%)
  
• Galileo Medical swoje badanie (Galileo Medical, 2026) skierowało z kolei do grupy dorosłych. Kwestionariusz dotyczący zdrowia psychicznego swoich dzieci wypełniło 1001 rodziców w lutym 2026r. Wykazało ono m.in., że blisko 60% dzieci zmagało się w ostatnim roku z trudnościami emocjonalnymi, obniżonym samopoczuciem lub inną trudnością natury psychicznej. Co trzeci rodzic wskazał, że objawy te występowały codziennie.
  Na podstawie podanych źródeł można założyć, że co najmniej CO TRZECI nastolatek w Polsce doświadcza problemów natury psychicznej. Część z tych trudności wymaga specjalistycznej oceny psychologicznej i psychiatrycznej, gdyż w znacznym stopniu utrudnia codzienne funkcjonowanie młodej osoby. Zastanawiając się nad przyczynami tego stanu rzeczy, specjaliści są zgodni: nie ma jednego winowajcy. Obecny kryzys to efekt nałożenia się na siebie wielu destrukcyjnych zjawisk cywilizacyjnych, biologicznych i społecznych.
• Jakie są zatem główne powody, dla których najmłodsze pokolenie traci radość życia, a ich psychika tak drastycznie słabnie?
• Relacja jest fundamentem odporności psychicznej. Mówiąc o przyczynach złego stanu psychicznego młodzieży, niezwykle łatwo jest zrzucić całą winę na czynniki zewnętrzne: internet, gry czy złe towarzystwo. Jednak psychologia rozwojowa jasno wskazuje, że fundamentem odporności psychicznej jest relacja z najbliższymi opiekunami (Teleon A, 2019). Badanie (Dębski M., 2023) wykazało, że ponad połowa młodych osób (53,2%) w trudnych chwilach szuka wsparcia u rodziców. To najbliżsi są pierwszą linią pomocy dla dzieci i młodzieży. To rolą rodziców jest zaspokajanie potrzeb psychicznych dziecka w taki sposób aby wzmocnione, spokojne i kochane mogło rozwijać się dalej bez nich. Autorzy wskazują kilka podstawowych potrzeb, bez których zaspokojenia trudno oczekiwać aby nasze dzieci rozwijały się w sposób harmonijny. Są to m.in.: potrzeba akceptacji, miłości, życzliwości, aprobaty. Dziecko, które czuje, że nie spełnia oczekiwań rodziców, które nie doświadcza ciepła i zrozumienia w domu, które samo musi radzić sobie z problemami lub gdy problemy wywołują agresję u opiekuna, może z dużym prawdopodobieństwem przestać lubić siebie i wierzyć, że może liczyć na wsparcie (Teleon A, 2019).
  Bycie rodzicem jest trudne – wymaga elastyczności w zaspokajaniu potrzeb własnych, małżeńskich, potrzeb dzieci, bytowych. Najczęściej całe wyposażenie w umiejętności wychowawcze opiekun dostaje w spadku po własnych rodzicach a w nich wiele strategii, które chce odrzucić a mało wskazówek jak działać inaczej. Współczesne rodziny często żyją w nieustannym pędzie. Rodzice bywają przepracowani, zestresowani własnymi problemami, często brakuje im czasu na autentyczną obecność. Łatwo jest wtedy skorzystać z narzędzi, z których wcale się nie chciało. Komunikacja w domu może sprowadzać się wtedy do pytań operacyjnych: „jak w szkole?”, „odrobiłeś lekcje?”. Dzieci zaczynają czuć się samotne, niewidziane i niesłyszane w swoich prawdziwych, głębokich problemach. Gdy młody człowiek nie ma w domu bezpiecznej przestrzeni, by bez lęku przed oceną porozmawiać o swoich obawach, smutkach czy błędach, zostaje z nimi zupełnie sam. Wówczas nawet drobny kryzys rówieśniczy może urosnąć do rangi tragedii, z którą psychika sobie nie poradzi. Ponadto, trudna dynamika rodzinna – konflikty między rodzicami, rozwody, przemoc czy nadużywanie alkoholu przez dorosłych – stanowi potężny, bezpośredni czynnik traumatyzujący.
  
• Cyfrowa pułapka i życie w ciągłym porównaniu
  Wielu ekspertów oraz samych rodziców upatruje głównego źródła problemu w gwałtownym rozwoju nowych technologii. Współczesna młodzież to pierwsze pokolenie wychowane w pełni w dobie smartfonów i mediów społecznościowych a współcześni rodzice jako pierwsi stoją przed wyzwaniem wychowawczym w tym obszarze. Jak pokazuje opublikowany w marcu 2026 roku raport „Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w Polsce” autorstwa Galileo Medical, aż 41,2% polskich rodziców uznaje nadmierne korzystanie z mediów cyfrowych za główną przyczynę problemów emocjonalnych swoich dzieci (Galileo Medical, 2026).
  Media społecznościowe opierają się na ciągłej gratyfikacji i algorytmach uzależniających układ nagrody w mózgu. Młody człowiek każdego dnia jest bombardowany wyidealizowanymi, często fałszywymi obrazami życia swoich rówieśników i influencerów. To prowadzi do nieustannego porównywania się, które drastycznie obniża samoocenę. Zjawisko FOMO (Fear Of Missing Out), czyli lęk przed tym, że omija nas coś ważnego w sieci, trzyma układ nerwowy w permanentnym napięciu. Jak zauważa dr n. med. Katarzyna Weterle-Smolińska, psychiatra dzieci i młodzieży: „Badania jednoznacznie pokazują związek pomiędzy intensywnym korzystaniem z telefonu a depresją, lękiem czy obniżoną samooceną” (Galileo Medical, 2026). Dodatkowo niebieskie światło ekranów dewastuje architekturę snu, a przewlekłe niewyspanie to najprostsza droga do rozchwiania emocjonalnego.
  
• Arena przetrwania: Presja szkolna i rówieśnicze okrucieństwo
  Szkoła, zamiast być bezpiecznym miejscem rozwoju, dla wielu dzieci staje się polem walki. Poziom stresu edukacyjnego jest dziś ogromny. Dążenie do perfekcji, nacisk na oceny, niekończące się testy i rankingi sprawiają, że młodzi ludzie czują, iż ich ludzka wartość jest mierzona wyłącznie osiągnięciami akademickimi. Gdy nie sprostają oczekiwaniom – własnym lub rodziców – pojawia się paraliżujący lęk przed porażką.
  Równie, a często nawet bardziej destrukcyjne, są relacje rówieśnicze. We wspomnianym raporcie Galileo Medical ponad 35% ankietowanych wskazało zaburzenia relacji z rówieśnikami jako katalizator problemów. Justyna Kuszewska, psychoterapeutka, podkreśla (Galileo Medical, 2026), że nierzadko kryją się za tym doświadczenia przemocy rówieśniczej. Cyberbullying (przemoc w sieci) jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ w przeciwieństwie do tradycyjnego dręczenia, nie kończy się po wyjściu ze szkoły – oprawca “wchodzi” za ofiarą do jej własnego pokoju poprzez ekran smartfona. Odrzucenie przez grupę, wyśmiewanie czy ostracyzm to dla kształtującej się tożsamości nastolatka ciosy, które prowadzą wprost do izolacji społecznej, fobii i stanów depresyjnych.

Biologia, niepewność jutra i “klimat” społeczny
Nie możemy zapominać o uwarunkowaniach biologicznych i szerszym kontekście globalnym. Okres dojrzewania to czas gigantycznej przebudowy mózgu. Intensywne zmiany hormonalne oraz rozwój układu nerwowego (w tym kory przedczołowej) sprawiają, że nastolatki odczuwają emocje z dużo większą siłą, a jednocześnie mają mniejsze zasoby do ich regulowania.
Do tego dochodzi atmosfera niepewności w otaczającym świecie. Współczesna młodzież dojrzewa w cieniu post-pandemicznej traumy, konfliktów zbrojnych relacjonowanych na żywo w mediach, widma kryzysów ekonomicznych i narastającego lęku klimatycznego (tzw. depresja klimatyczna). Świadomość niestabilności świata, który odziedziczą, generuje u wielu młodych ludzi chroniczny lęk o przyszłość i poczucie bezsensu.

Nierozpoznane sygnały i brak adekwatnej pomocy
Problem potęguje fakt, że dorośli bardzo często źle interpretują sygnały wysyłane przez cierpiące dzieci. Zamiast widzieć klasyczny smutek czy płacz, rodzice i nauczyciele zderzają się z wybuchami złości, agresją, opryskliwością lub całkowitym wycofaniem. Złość jest jedną z najczęstszych masek depresji dziecięcej, odbieraną błędnie jako problem wychowawczy. Karcenie dziecka za objawy jego choroby jedynie zaciska pętlę lęku i frustracji.

Podsumowanie
Zły stan psychiczny dzieci i młodzieży to zjawisko wieloczynnikowe. Obejmuje ono ucieczkę przed samotnością w uzależniający świat cyfrowy, miażdżącą presję rówieśniczą i szkolną, a także kryzys głębokich, autentycznych więzi w rodzinie, połączony z lękiem przed niepewną przyszłością. Rozwiązanie tego problemu nie leży w pojedynczej tabletce. Wymaga ono systemowej zmiany, ale przede wszystkim uważności w naszych własnych domach – odłożenia telefonów i spędzenia czasu z dzieckiem. Gdy jednak domowe wsparcie przestaje wystarczać, a u młodego człowieka diagnozuje się zaburzenia lękowe czy depresję, kluczowe jest odrzucenie wstydu i sięgnięcie po profesjonalną pomoc. Ośrodki takie jak Galileo Medical oraz Ośrodek Psychoterapeutyczny Jagiellonka oferują niezbędne zaplecze medyczne i terapeutyczne, które może nie tylko pomóc nastolatkowi przejść przez kryzys, ale wręcz uratować jego życie i na nowo odbudować zaufanie do świata.

Mgr Katarzyna Stanek, psychoterapeutka, specjalistka psychoterapii dzieci i młodzieży w Galileo Medical, pracująca w podejściu systemowym. W swojej pracy łączy empatię, profesjonalizm i zaangażowanie, towarzysząc pacjentom w procesie zmiany. Pomaga m.in. w zaburzeniach nastroju, osobowości, odżywiania, doświadczeniach traumatycznych, kryzysach życiowych oraz trudnościach w relacjach. Psychoterapia jest dla niej zarówno pracą, jak i pasją – drogą stałego rozwoju. Posiada wieloletnie doświadczenie kliniczne oraz bogate wykształcenie terapeutyczne, obejmujące studia kierunkowe i seminaria specjalistyczne.

Bibliografia:
Dębski , M. i Flis, J. (2023). MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym. Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego. Warszawa: Fundacja UNAWEZA.
dr hab. Czabański, A. i dr Witkowska, H. (2026). RAPORT Samobójstwa i próby samobójcze. Polskie Towarzystwo Suicydologiczne.
Galileo Medical. (2026). Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w Polsce. Perpektya rodzica. https://galileomedical.pl/zdrowie-psychiczne/zdrowie-psychiczne-dzieci-i-mlodziezy-w-polsce/#. Galileo Medical.
Gruszczyńska , B., Jarosz , E., Kolankiewicz , M., Lasocik , Z., Pyżalski , J., Sikorska , M. i inni. (2017). Dzieci się liczą 2017. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. . Kwartalnik „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka Vol. 16, No1.
Teleon A, W.-S. A. (2019). Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w Polsce a rola rodziny. 25(1). Med Og Nauk Zdr.
WHO. (2001). Mental Health. https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-strengthening-our-response.