Słońce chroni przed demencją?

Naukowcy od pewnego czasu podejrzewali, że promieniowanie słoneczne ma znaczący wpływ na procesy poznawcze człowieka. Niedawno ukazał się artykuł przedstawiający dowody, że ekspozycja na słońce może chronić przed demencją.

Promieniowanie słoneczne a choroby neurodegeneracyjne

Do XXI wieku nie badano wpływu ekspozycji na światło słoneczne w zestawieniu z rozwojem demencji u osób starszych. Rzeczy te wydawały się z sobą nie powiązane lub zbyt mało istotne. W 2022 roku w „BMC Magazine” ukazał się jednak artykuł opisujący wyniki trwających przez 9 lat badań dotyczących wpływu promieniowania słonecznego na choroby neurodegeneracyjne u osób w podeszłym wieku, w którym zauważono dość wyraźne korelacje między tymi elementami. Analiza blisko 400 tysięcy przypadków zebranych w słynnym UK Biobank wykazały, że im niższa ekspozycja na słońce u seniorów, tym większe ryzyko wystąpienia i rozwoju demencji. Za idealne uznano wówczas przebywanie na świeżym powietrzu przez 1,5 godziny dziennie (1 godzinę zimą, a 2 latem). Na dokładniejsze i bardziej szczegółowe wyniki badań przyszło czekać do bieżącego roku, do ukazania się artykułu poruszającego ten temat w czasopiśmie „General Psychiatry”.

Słońce obniża ryzyko demencji

W trakcie nowszego z badań testy przeprowadzono na blisko 88 tysiącach osób. Wszystkie one nosiły na nadgarstkach akcelerometry światła, czyli czujniki będące sensorami oświetlenia, mierzące natężenie światła w otoczeniu. Ekspozycja na światło o średniej wartości 1000 luksów – to tyle, ile „łapiemy”, gdy na zewnątrz jest pochmurno, takie jest też natężenie światła o zmierzchu – odpowiadała spadkowi ryzyka demencji o 16%. Dłuższe przebywanie na zewnątrz, gdy średnia wartość wynosiła 5000 luksów – tyle, ile w bezchmurny dzień – niemal podwajało tą wartość. Dla odmiany ekspozycja na światło słoneczne niższa niż 40 minut dziennie powodowała wzrost ryzyka pojawienia się demencji w stopniu większym niż kilka innych uznawanych za znaczące czynników ryzyka. Oświetlenia nocne nie wykazały istotnego związku z ryzykiem demencji. Prowadzący zespół badawczy dr Hongliang Feng z Guangzhou Medical University w Kantonie oficjalnie uznał ekspozycję na światło dzienne za nowy istotny wskaźnik ryzyka demencji.

Czytaj także: Czy olej z pestek malin chroni przed słońcem?

Wpływ promieniowania UV na człowieka

Światło słoneczne UV wpływa oczywiście na optymalizację poziomu witaminy D, która u osób w podeszłym wieku jest słabiej syntetyzowana niż u młodszych, natomiast jest im niezwykle potrzebna, i to na wielu poziomach. Witamina D wzmacnia kości, wspiera odporność, chroni mięśnie, poprawia samopoczucie (obniża ryzyko spadków nastroju i zmęczenia), a ponadto ma wpływ na procesy poznawcze, a tym samym jej niedobory mogą przekładać się na różne formy demencji i problemy z koncentracją. Słońce i przebywanie na świeżym powietrzu pomaga też utrzymać prawidłowy rytm dobowy przez różnorakie zmiany i nawyki w stylu życia – American Academy Of Neurology w tym roku opublikowało wyniki badań potwierdzających, że osłabiony czy rozregulowany zegar biologiczny jest jednym z wczesnych ostrzeżeń przed demencją (badanie to wykazało również, że osoby, których dzienny poziom aktywności osiągał szczyt w godzinach popołudniowych i wieczornych, były bardziej narażone na ryzyko niż osoby, których szczyt aktywności przypadał na wcześniejszą porę). Jak widać środek profilaktyczny na kłopoty z pamięcią jest ogólnodostępny i bezpłatny – wystarczy wyjść na zewnątrz.

Źródła:

https://medicalxpress.com/news/2026-06-daytime-exposure-dementia.html
https://www.thesun.co.uk/health/39440806/being-outside-slashes-dementia-risk-a-fifth/