JOJOBA – nadzieją w leczeniu białaczki

Podczas szeroko zakrojonych badań nad nutraceutykami zwalczającymi nowotwory na University Of Guelph odkryto związek uniemożliwiający czerpanie energii komórkom białaczkowym. Czy simondsja kalifornijska jest nadzieją dla chorych?

Białko ABCD1

Marzeniem naukowców jest stworzenie takiego leku na raka, który niszczy komórki nowotworowe, ale nie wpływa znacząco na komórki zdrowe. Odkrycie zespołu naukowców z University Of Guelph z kanadyjskiej prowincji Ontario daje taką nadzieję w walce z białaczką. Dr Paul Spagnuolo z tamtejszego Wydziału Nauk o Żywności badając komórki nowotworowe odkrył, że te związane z ostrą białaczką szpikową AML odżywiają się w jeden tylko sposób, mianowicie produkują specyficzne białko nazywane ABCD1, a ono umożliwia im syntezowanie określonych rodzajów tłuszczu, do czego dochodzi w ich peroksymomach. Białko ABCD1 znajdziemy też w innych komórkach, ale w o wiele mniejszych ilościach, i nie pełni ono tam tak ważnej roli. Zdrowe komórki w organizmie mają dwa źródła energii, cukry i tłuszcze, korzystają z tych, które akurat są bardziej dostępne i potrzebne. Spagnuolo porównał to do układu paliwowego samochodów – zdrowe komórki są hybrydami, które przełączają się na różne paliwa, zaś te rakowe muszą „jechać” tylko na jednym, ściśle określonym. Gdyby więc odciąć je od tego źródła energii, zginęłyby, a komórkom zdrowym nie powinno wyrządzić to żadnej krzywdy. I właśnie odkrycie środka, który umożliwia to „odcięcie” opisano w czasopiśmie „Blood”.

Jojoba – płynny wosk

Zespół dr Spagnuolo opracował związek, który blokuje produkcję białka ABCD1 w komórkach nowotworowych, a tym samym wyhamowuje ich rozwój. Związek ten oparty jest na składniku naturalnym, popularnej w kosmetologii jojobie. Roślina ta – jest oficjalna nazwa to simondsja kalifornijska – reprezentuje rząd goździkowców, rośnie na pustyniach Sonora i Mojave, od Arizony po Meksyk. Jej nasiona zawierają aż 60% wosku, który jest mieszaniną estrów kwasów tłuszczowych i alkoholi, a jego specyficzną cechą jest brak w składzie trójglicerydów (inne oleje roślinne je zawierają). Wosk ten łatwo przenika przez skórę i jest ciekły także w niskich temperaturach, to popularny składnik wielu kosmetyków i leków (już Indianie leczyli nim choroby skórne). Właśnie w oleju z nasion jojoby naukowcy znaleźli substancje uniemożliwiające działanie białka ABCD1, tym samym tłuszcze gromadzone w komórkach rakowych nie mogły już być w nich przetwarzane. To z czasem prowadziło do obumierania całych komórek. Komórki zdrowe w tym samym czasie przestawiały się na inne źródło energii i ich praca nie zostawała w żaden sposób naruszona.

Duży potencjał przeciwrakowy

Badania nad jojobą na University Of Guelph są częścią większego projektu nad nutraceutykami pochodzenia roślinnego o potencjale przeciwrakowym, równocześnie podobne badania prowadzono – choć z mniejszymi efektami – nad związkami z awokado. Związki z jojoby wstępnie przetestowano, obserwując ograniczenie przebiegu choroby, a także nie notując poważniejszych skutków ubocznych (na olej z jojoby ogólnie notuje się mało uczuleń, choć sporadycznie alergiczne podrażnienia skóry zdarzają się przy stosowaniu kosmetyków na nich opartych). Spagnuolo zastrzega, że potrzeba jeszcze dalszych testów, ale wszystko zmierza ku temu, by powstały nie suplementy na bazie oleju z jojoby działające profilaktycznie czy wspomagająco, ale leki z prawdziwego zdarzenia. W dodatku mogą one mieć szersze działanie niż tylko zwalczanie ostrej białaczki szpikowej, ponieważ niemal identyczne systemy oparte na ABCD1 wykorzystuje też kilka innych groźnych gatunków nowotworów.

https://ashpublications.org/blood/article-abstract/147/24/2930/566862/Targeting-ABCD1-inhibits-peroxisomal-fatty-acid?redirectedFrom=fulltext
https://news.uoguelph.ca/2026/06/u-of-g-prof-discovers-plant-based-solution-to-target-leukemia-weakness/