Kurze ziele – co warto wiedzieć o pięciorniku?

Potentilla erecta, czyli znany społecznościom ludzkim od zarania już dziejów – Pięciornik kurze ziele (potoczne znany też pod nazwą pięciornika kurzyślada, panieńskiego korzenia, pięciornika leśnego, pięciornika czteropłatkowego), kwitnie w Polsce przeważnie od czerwca do mniej więcej końca września, a jego zbiór przypada w naszym kraj na okres od drugiej połowy września do końca października. Ziele to występuje w Europie oraz w Azji, czasem też widuje się go nawet na ziemiach Ameryki Północnej.

Pięciornik jest  uznany za roślinę pochodzącą z rodziny różowatych, składającą się z czterech płatków (wbrew swojej powszechnej nazwie), której to pokryte włosami liście przypominają swym wyglądem tzw. kurzą stopę.

Na ogół kurze ziele jest raczej dosyć rzadko spotykane przez ludzi, gdyż rośnie ono najczęściej w lasach iglastych czy liściastych (owietlonych), a przy tym wymaga gleb kwaśnych i próchniczych. Aczkolwiek pojawia się jednak na polskich polanach, miedzach, łąkach, wrzosowiskach, torfowiskach, pastwiskach, a nawet w leśnych zaroślach. Przydatne jest ono głównie w porze jesiennej (opcjonalnie zimowej), gdyż w korzeniach pięciornka znajdują się bardzo ważne dla ludzkiego ciała składniki mineralne oraz lecznicze.

Właściwości medyczne pięciornika

Pięciornik znany był już ludzkości zamieszkującej w starożytnej Grecji. W zachowanych do dnia dzisiejszego pismach medycznych ówczesnych pisarzy odnotowano, że był on [pięciornik] bardzo przydatny przy płukaniu jamy ustnej, zwłaszcza przy uporczywie powracających wówczas jej owrzodzeniach. Ponadto stosowano go również przy przemywaniu wykwitających na młodej bądź nawet starszej już twarzy licznych wyprysków (głównie ropnych), a nawet w trakcie barwienia wybranych zwierzęcych skór czy też naturalnych tkanin, wykorzystywanych następnie do elementów ubioru dnia codziennego mieszkańców miast i wsi.

W wiekach średnich, czyli na przełomie epoki średniowiecza oraz nowożytności, uznawano pięciornika za ziele o nader skutecznej, a nawet wręcz powszechnie określanej magicznej mocy do tamowania niespodziewanych, bardzo silnych krwotoków. Dodatkowo służyło ono przez bardzo wiele lat do leczenia pojawiającej się na danym terenie choroby zakaźnej – gruźlicy, czerwonki czy też duru brzusznego. Co ciekawe, owe zioło polecała nawet w swoich dziełach sama mistyczka św. Hildegarda z Bingen (wywodząca się z XII wieku wybitna persona swoich czasów), które to uznawała ona za ważną roślinę ziemi stosowaną przez ludzi na wszelakie choroby ziemi, pochodzące w rzeczywistości od zepsutego jadła, czyli na tzw. powszechną przecież biegunkę czy rozmaite zatrucia pokarmowe dzieci czy dorosłych. Bez wątpienia interesującym jest także faktem to, że zastosowanie pięciornika pod względem leczenia wielu problemów brzusznych trwa jednak nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Uważa się więc, że pięciornik posiada silne właściwości ściągające, przeciwbiegunkowe oraz bakteriobójcze.

Zastosowanie medyczne pięrciornika

Pięciornik stosowany jest głównie jako surowiec zielarski o bardzo wielu właściwościach medycznych, gdyż tak jak zostało wspomniane w tekście powyżej, wykorzystuje się go między innymi przy pojawiających się schorzeniach (często zresztą dosyć przewlekłych) przewodu pokarmowego (aczkolwiek często o nieco bardziej łagodnym przebiegu), zaburzeniach trawienia, krwawieniach (głównie spowodowanych dłuższym owrzodzeniem odbytnicy bądź jelita grubego), ostrych biegunkach, kolkach jelitowych bądź uporczywych wzdęciach. Zewnętrznie pięciornik wykorzystywany jest głównie do leczenia wspomnianych problemów związanych z jamą ustną (głównie owrzodzenia, nawracające przy tym stany zapalne, w tym również zapalenia dziąseł) i wówczas to stosuje się wtedy surowiec – kłącze w formie tworzonego wedle dawnych receptur odpowiedniego wywaru ziołowego), pochwą (np. lewatywy), gardłem czy częściami ciała kobiety. Z kolei napary tworzone z pięciornika jako okład nadają się do leczenia przy trudno gojących się ranach. Często też wykorzystywane są na mocno popękaną skórę rąk czy pięt, nawracającą od lat grzybicę, opryszczkę czy zbyt intensywny pot (głównie stóp). W postaci maści pięciornik idealny jest z kolei do leczenia tych nieco lżejszych oparzeń skóry, poparzeń (słonecznych), świądu bądź też powstających nawet z problemów ze skórą czyraków. Kłącze pięciornika jest także czasem stosowane do produkcji powszechnie dostępnych na rynku past do zębów.

Należy jednak w tym wszystkim pamiętać przy wykorzystywaniu jakichkolwiek ziół w leczeniu siebie oraz innych trzeba zachować umiar. Podobnie jest bowiem w przypadku stosowania pięciornika, albowiem zbyt częste stosowanie tegoż ziela w wersji doustnej może finalnie przyczynić się nam do częstych niż to było jednak dotychczas zaparć, a jego znacząco większe dawki w codziennej diecie mogą spowodować także kolki bądź zagrażające czasem życiu ludzkiemu wymioty. Gdy owe dolegliwości trwają oczywiście dłużej niż 3-4 dni, bezzwłocznie trzeba skontaktować się wtedy ze swoim rodzinnym lekarzem.